Menu
Οι φακίδες, ή όπως ονομάζονται ιατρικώς οι εφηλίδες, είναι οι καλοήθεις κηλίδες του δέρματος που εμφανίζονται πολύ συχνά σε ανοιχτόχρωμους φωτότυπους σε σημεία που εκτίθενται στην ηλιακή ακτινοβολία.
Οι φακίδες είναι επιδερμικές βλάβες που οφείλονται σε αυξημένη παραγωγή μελανίνης και όχι σε αυξημένο αριθμό μελανοκυττάρων. Είναι συνήθως στρογγυλές, χρώματος από ανοιχτό έως σκούρο καφέ και εντοπίζονται συχνότερα στο πρόσωπο, στα άνω άκρα και στο άνω τμήμα του κορμού, δηλαδή σε κατεξοχήν φωτοεκτεθειμένες περιοχές.
Όλες αυτές υπερμελαγχρώσεις ανήκουν στην κατηγορία των μελαγχρωματικών κηλίδων αλλά παρουσιάζουν μικροδιαφορές μεταξύ τους.
Και οι 3 αυτές βλάβες επηρεάζονται άμεσα από την έκθεση στην UV ακτινοβολία. Οι φακίδες έχουν περισσότερο γενετικό υπόβαθρο γι αυτό και μπορεί να εμφανιστούν αρχικά στην παιδική ηλικία, ενώ οι ηλιακές φακές σχετίζονται με άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που έχουν σημάδια φωτογήρανσης από την αθροιστική έκθεση στον ήλιο. Στις πανάδες (ή αλλιώς στο μέλασμα), οι ορμονικές μεταβολές παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εμφάνισή τους, σε συνδυασμό με την ηλιακή ακτινοβολία.
Οι φακίδες είναι συνήθως μικρές κηλίδες, διάσπαρτες στο δέρμα, ενώ οι οι πανάδες και οι ηλιακές φακές έχουν μεγαλύτερη έκταση με ασύμμετρα ή πιο σαφή όρια αντίστοιχα.
Η μεταβολή τους κατά τη διάρκεια του έτους είναι επίσης χαρακτηριστική για την κάθε βλάβη. Πιο συγκεκριμένα, οι φακίδες γίνονται εντονότερες τους καλοκαιρινούς μήνες και απαλύνονται τον χειμώνα, σε αντίθεση με τις ηλιακές φακές που δεν μεταβάλλονται καθόλου κατά τη διάρκεια του χρόνου. Οι πανάδες μπορεί να επιδεινωθούν το καλοκαίρι ενώ τους χειμερινούς μήνες μπορεί να μείνουν αμετάβλητες ή να ξεθωριάσουν μερικώς.
Το κυριότερο αίτιο για την δημιουργία φακίδων είναι η γενετική προδιάθεση. Πρόκειται για μια καλοήθη μετάλλαξη ενός συγκεκριμένου γονιδίου (του MC1R), που είναι υπεύθυνο για το είδος της μελανίνης που θα παράγουν τα μελανοκύτταρα.
Φυσικά από μόνη της η γενετική προδιάθεση δεν αρκεί για την εμφάνιση φακίδων. Η έκθεση στην ακτινοβολία UVA και κυρίως στην UVB είναι το γεγονός που πυροδοτεί τη διέγερση για παραγωγή περισσότερης μελανίνης από τα μελανοκύτταρα, η οποία στα άτομα με τη μετάλλαξη του γονιδίου που προαναφέρθηκε συσσωρεύεται με τέτοιο τρόπο δημιουργώντας τον σχηματισμό των φακίδων.
Οι φακίδες συνδέονται άμεσα και με τον φωτότυπο του δέρματος. Άτομα με ανοιχτούς φωτότυπους Fitzpatrick I και II είναι εξαιρετικά επιρρεπή σε ηλιακά εγκαύματα και ανάπτυξη φακίδων σε αντίθεση με τους πιο σκουρόχρωμους φωτότυπους.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι φακίδες είναι καλοήθεις βλάβες που δεν απαιτούν ιατρική θεραπεία και ότι η οποιαδήποτε παρέμβαση γίνεται για καθαρά αισθητικούς λόγους. Για τη θεραπεία τους μπορούν να χρησιμοποιηθούν:
Ακόμη όμως και η καλύτερη θεραπεία δεν αντικαθιστά τη σημασία της σωστής προστασίας από την ηλιακή ακτινοβολία. Όπως και σε όλες τις δερματικές βλάβες που σχετίζονται με την έκθεση στον ήλιο έτσι και εδώ δεν πρέπει να ξεχνάμε τα εξής:
Οι φακίδες δεν είναι οι μόνες επίπεδες μελαγχρωματικές βλάβες που μπορεί να εμφανίσει το δέρμα μας. Είναι σημαντικό να γίνει αρχικά η διάγνωσή τους από δερματολόγο και στη συνέχεια η τακτική παρακολούθησή τους για το ενδεχόμενο διαφοροποίησής τους.
Η αλλαγή στο σχήμα, στο χρώμα, στο μέγεθος ή το να εμφανίσουν συμπτώματα όπως για παράδειγμα η αιμορραγία τους είναι ενδείξεις που επιβάλλουν την άμεση αξιολόγησή τους από ειδικό και αναλόγως της κλινικής εικόνας θα τεθεί και το αντίστοιχο θεραπευτικό πλάνο.
Κάθε δέρμα έχει τα δικά του χαρακτηριστικά που το κάνουν μοναδικό. Στόχος μας είναι να παρακολουθούμε κάθε μελαγχρωματική κηλίδα με προτεραιότητα πάντα την ασφάλεια του ασθενούς. Σε περίπτωση που οι φακίδες αποτελούν ένα αισθητικό πρόβλημα για εσας, επικοινωνήστε με το ιατρείο μας για να συζητήσουμε μαζί το πλάνο αντιμετώπισής τους ακολουθώντας πάντα τις πιο αποτελεσματικές θεραπευτικές μεθόδους.
