Ξηροδερμία στο κεφάλι: Αίτια και αντιμετώπιση

Ξηροδερμία στο κεφάλι: Τι είναι και πώς εμφανίζεται;

Η ξηροδερμία στο κεφάλι απασχολεί αρκετά τα τελευταία χρόνια άνδρες και γυναίκες, με την ηλικία εμφάνισης να είναι όλο και μικρότερη. Είναι καλό να γνωρίζουμε την αιτία που την προκαλεί ώστε να χρησιμοποιούμε τα κατάλληλα προϊόντα προλαμβάνοντας την εμφάνισή της.

Διαφορά από πιτυρίδα

Όταν αναφερόμαστε σε ξηροδερμία στο κεφάλι, εννοούμε το αίσθημα ξηρότητα του δέρματος στο τριχωτό, είτε επειδή δεν παράγονται ικανοποιητικώς τα απαραίτητα έλαια είτε γιατί λόγω ορισμένων καταστάσεων τα έλαια που παράγονται δεν διατηρούνται, αφήνοντας το κεφάλι αφυδατωμένο. 

Η πιτυρίδα είναι μια συχνή κατάσταση που συνοδεύεται από λευκές νιφάδες στο τριχωτό της κεφαλής που τις περισσότερες φορές παρατηρούνται και στα ρούχα, ειδικά τα σκουρόχρωμα. Η σημαντική διαφορά της με την ξηροδερμία είναι ότι μπορεί να εμφανιστεί και σε ξηρά και σε λιπαρά μαλλιά. Συνήθως, για την αντιμετώπισή της αρκεί να χρησιμοποιηθούν τα κατάλληλα προϊόντα.

Συμπτώματα ξηροδερμίας: Φαγούρα, ξεφλούδισμα, αίσθημα τραβήγματος

Η ξηροδερμία στο κεφάλι μπορεί συχνά να εμφανίζεται με μικρές, λευκές νιφάδες, όπως και στη πιτυρίδα, με τη διαφορά ότι στην προκειμένη περίπτωση οι νιφάδες αυτές έχουν διαφορετική σύσταση και διασκορπίζονται εύκολα με την αφή στο υπόλοιπο κεφάλι. Πολύ συχνά συνοδεύεται από αίσθημα κνησμού και τραβήγματος ως αποτέλεσμα της αφυδάτωσης και της διαταραχής του επιδερμικού φραγμού με συνέπεια την έντονη ευαισθησία ακόμη και στο χτένισμα το μαλλιών. 

Πότε γίνεται χρόνιο πρόβλημα;

Αν παρότι χρησιμοποιούνται τα κατάλληλα προϊόντα δεν φαίνεται να υπάρχει βελτίωση εντός 4 εβδομάδων, είναι καλό να γίνει μια δερματολογική εκτίμηση για την πιθανή αιτία πρόκλησης της ξηροδερμίας. Επίσης μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό όταν η κατάσταση αυτή επαναλαμβάνεται συστηματικά μέσα στο χρόνο γιατί η εποχικότητά της μπορεί να κρύβει το πιθανό αίτιο που χρειάζεται να αναγνωρίσουμε ώστε μπορέσουμε να το προλαμβάνουμε. 

Αίτια που πρέπει να γνωρίζετε για την ξηροδερμία στο κεφάλι

Καιρικές συνθήκες

Κατά τη διάρκεια του χειμώνα που οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες, υπάρχει συνήθως χαμηλότερα επίπεδα υγρασίας στην ατμόσφαιρα. Όταν αυτό συνδυάζεται με πηγές τεχνητής θέρμανσης όπως είναι τα καλοριφέρ και τα κλιματιστικά δημιουργείται επιπλέον ξηρότητα στην ατμόσφαιρα οδηγώντας σε μεγαλύτερη απώλεια νερού από το δέρμα με τελικό επακόλουθο την ξηροδερμία στο δέρμα του τριχωτού κεφαλής. 

Συχνό λούσιμο ή χρήση σκληρών προϊόντων

Το καθημερινό λούσιμο, ειδικά αν γίνεται με ζεστό νερό, απομακρύνει το φυσικό σμήγμα του τριχωτού καθιστώντας το πιο επιρρεπές σε συνθήκες αφυδάτωσης, ξηροδερμίας και κνησμού. Περισσότερη ξηρότητα επιφέρουν προϊόντα styling ή σαμπουάν που περιέχουν ερεθιστικά συστατικά όπως SLS ή έντονα αρώματα λόγω της διαταραχής των λιπιδίων της περιοχής.

Έλλειψη βιταμινών

Η έλλειψη βιταμινών του συμπλέγματος Β, βιταμίνης D ή ψευδαργύρου μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην ξηροδερμία του τριχωτού. Η έλλειψή τους δεν θα προκαλέσει άμεσα ξηρότητα αλλά θα συμβάλλει στην επιδείνωσή της. Μια πλήρης και σωστή διατροφή σε συνδυασμό με σωστή ενυδάτωση και αναλόγως της περίπτωσης συμπληρώματα βιταμινών θα ενισχύσουν ακόμη περισσότερο την υγεία του δέρματος στο τριχωτό της κεφαλής. 

Ορμονικές αλλαγές

Κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης, της λοχείας ή ακόμη και οι ορμονικές διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως μπορούν να προκαλέσουν ξηροδερμία στο κεφάλι με συνοδό κνησμό. Ο βασικός λόγος στις παραπάνω περιπτώσεις είναι η πτώση των οιστρογόνων, μια ορμόνη που συμβάλλει στην υγεία και την ανάπτυξη των τριχών. 

Το αυξημένο stress επιφέρει αύξηση της κορτιζόλης συμβάλλοντας στην διαταραχή του δερματικού φραγμού, πυροδοτώντας φλεγμονώδεις αντιδράσεις και ερεθισμό του τριχωτού. Το ανοσοποιητικό καταστέλλεται επιτρέποντας την ανάπτυξη μυκήτων όπως η Candida.

Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα

Πρόκειται για μια αρκετά συχνή δερματική πάθηση με εξάρσεις και υφέσεις, που μπορεί να εμφανιστεί τις πρώτες ημέρες της ζωής στα βρέφη (γνωστή και ως νινίδα) ή σε οποιαδήποτε άλλη ηλικία. Συχνότερες εντοπίσεις της είναι το τριχωτό της κεφαλής, το πρόσωπο και ο θώρακας. Στο τριχωτό παρουσιάζεται με λιπαρές φολίδες, που εντοπίζονται οπουδήποτε στο κεφάλι και γύρω από τα αυτιά. Για τη θεραπεία της χρειάζεται ειδική αγωγή με εξειδικευμένα φαρμακευτικά προϊόντα. 

Ψωρίαση τριχωτού

Η ψωρίαση τριχωτού κεφαλής είναι μια χρόνια, μη μεταδοτική φλεγμονώδης δερματοπάθεια αυτοάνοσης αιτιολογίας. Λόγω του αυξημένου κυτταρικού πολλαπλασιασμού δημιουργούνται οι χαρακτηριστικές πλάκες με γκριζωπά λέπια με συνοδό ξηροδερμία και κνησμό. Η εικόνα της ψωρίασης στο τριχωτό χρειάζεται άμεσα δερματολογική εκτίμηση καθώς μπορεί να επιδεινωθεί ή να επεκταθεί χωρίς την άμεση έναρξη της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής.

Ξηροδερμία στο κεφάλι του παιδιού ή του μωρού

Η ξηροδερμία τριχωτού κεφαλής σε μωρά και παιδιά μπορεί να εμφανίσει ορισμένες ιδιαιτερότητες.

Στα βρέφη, η συχνότερη αιτία είναι η νεογνική σμηγματορροϊκή δερματίτιδα, γνωστή και ως νινίδα, με ξηροδερμία και κρούστες από λευκά ή κιτρινωπά λέπια με εντόπιση συνήθως σε κεφάλι και πρόσωπο. 

Ένα ακόμη συχνό αίτιο ξηροδερμίας στο κεφάλι παιδιών είναι η ατοπική δερματίτιδα. Πρόκειται για μια χρόνια δερματική πάθηση με διαφορετικά σημεία εντόπισης αναλόγως της ηλικίας. Η εμφάνισή της μπορεί επίσης να σχετίζεται με εκλυτικούς παράγοντες όπως ο ιδρώτας, η επαφή με χημικά ή άλλα ερεθιστικά προϊόντα και το κρύο και ξηρό περιβάλλον.

Η χρήση των κατάλληλων προϊόντων είναι το κλειδί για την αντιμετώπιση της ξηροδερμίας σε βρέφη και παιδιά. Είναι σημαντικό να εφαρμόζεται ειδική μαλακτική λοσιόν, ειδικά λίγη ώρα πριν το λούσιμο, ώστε με το πλύσιμο να είναι ευκολότερο να απομακρυνθούν οι κρούστες με τη χρήση μαλακής βούρτσας, χωρίς να δημιουργηθούν πληγές. Τα σαμπουάν των ενηλίκων πρέπει να αποφεύγονται καθώς υπάρχει περίπτωση να περιέχουν ερεθιστικούς παράγοντες που θα επιδεινώσουν την ξηροδερμία. Συνιστώνται επίσης ήπια καθαριστικά και αποφυγή του ζεστού νερού.  

Είναι καλό να γίνει δερματολογική εκτίμηση σε περίπτωση που παρατηρηθούν τα παρακάτω:

  • Ο κνησμός δεν υποχωρεί και επηρεάζει την καθημερινότητα του παιδιού
  • Παρά την χρήση των κατάλληλων προϊόντων δεν υπάρχει βελτίωση
  • Η εμφάνιση εκκρίματος που υποδεικνύει δευτερογενή επιμόλυνση των βλαβών
  • Όταν υπάρχουν σημεία στο κεφάλι με κομμένες τρίχες μαλλιών
  • Σε εμφάνιση περιοχών με έντονη απολέπιση σε σχήμα δακτυλίου 

Ξηροδερμία στο κεφάλι με πληγές: Πότε να ανησυχήσετε;

Ένας από τους βασικούς λόγους επίσκεψης σε δερματολόγο είναι η δευτερογενής λοίμωξη που είναι πιθανό να προκύψει μετά από ξηροδερμία που συνοδεύεται από έντονο αίσθημα κνησμού. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο να προκληθούν μικροτραυματισμοί δημιουργώντας πύλη εισόδου για παθογόνα. 

Μερικά πιθανά συμπτώματα είναι:

  • Το πυώδες έκκριμα σε περίπτωση επιμόλυνσης, δηλαδή όταν τρέχει κιτρινωπό υγρό από πληγές
  • Το αίσθημα θερμότητας της περιοχής
  • Αν υπάρξουν λέπια που δημιουργούν πλάκες, η απομάκρυνσή τους μπορεί να προκαλέσει μικροαιμορραγία
  • Η απώλεια τριχών στο σημείο που υπάρχει πληγή

Τι μπορώ να κάνω άμεσα όταν έχω ξηροδερμία στο κεφάλι

Θα ήταν χρήσιμο να γνωρίζουμε την αιτία της ξηροδερμίας στο κεφάλι καθώς σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσει στην γρηγορότερη αντιμετώπισή της. Υπάρχουν όμως ορισμένα εύκολα εφαρμόσιμα μέτρα για την ανακούφιση και τη θεραπεία της ξηροδερμίας.

Επιλογή κατάλληλου σαμπουάν για ξηροδερμία στο κεφάλι

Τα σαμπουάν που χρησιμοποιούνται για την ξηροδερμία στο κεφάλι πρέπει να είναι ήπια, και δερματολογικά ελεγμένα με ένδειξη για ευαίσθητο τριχωτό κεφαλής. Αποφυγή θειικών αλάτων (SLS/SLES) που απομακρύνουν τα φυσικά έλαια επιδεινώνοντας την ξηροδερμία. 

Εξειδικευμένα σαμπουάν θα χρειαστούν σε περίπτωση που υπάρχει παθολογικό αίτιο που προκαλεί την ξηροδερμία (π.χ. για μυκητίαση ή ψωρίαση). 

Συχνότητα λουσίματος και θερμοκρασία νερού

Η ξηροδερμία σχετίζεται με αφυδάτωση του τριχωτού κεφαλής. Τα συχνά λουσίματα καταστρέφουν όλα εκείνα τα θρεπτικά συστατικά που ενυδατώνουν το τριχωτό. Γι αυτό τον λόγο, προτείνεται το λούσιμο να μην ξεπερνά τις 3 φορές την εβδομάδα. Είναι επίσης σημαντικό το νερό να είναι χλιαρό και όχι καυτό ώστε να μην επιδεινωθούν η ξηρότητα, η ερυθρότητα και το αίσθημα κνησμού. 

Αποφυγή έντονου ξυσίματος και σωστή ενυδάτωση

Ο κνησμός σε ορισμένες περιπτώσει μπορεί να είναι έντονος αλλά έχει μεγάλη σημασία η αποφυγή ξυσίματος της περιοχής για να μην δημιουργηθούν μικροτραυματισμοί και πληγές, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε δευτερογενή μόλυνση. Η καλή ενυδάτωση τόσο του οργανισμού όσο και του δέρματος του τριχωτού μπορεί να μειώσει σε σημαντικό βαθμό την αίσθηση κνησμού. Υπάρχουν ειδικά προϊόντα σε μορφή αφρού, serum ή λοσιόν, χωρίς φαρμακευτικές ουσίες, που μπορούν να χρησιμοποιούνται επικουρικά για την αντιμετώπιση της ξηροδερμίας.

Είναι μύθος ή αλήθεια η φυσική αντιμετώπιση της ξηροδερμίας στο κεφάλι;

Η φύση μπορεί πολλές φορές να προσφέρει ανακούφιση των συμπτωμάτων ή ακόμη και θεραπεία. Όταν πρόκειται για ξηροδερμία στο κεφάλι, η φυσική αντιμετώπιση μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνο σε ήπιες μορφές, οι οποίες δεν συνοδεύονται από παθολογικές καταστάσεις. 

Οι πιο απλές λύσεις είναι το λάδι καρύδας, ένα φυσικό έλαιο που μειώνει την απώλεια νερού από το δέρμα και η αλόη βέρα με τις γνωστές καταπραϋντικές και αντιφλεγμονώδεις δράσεις της. Άλλες φυσικές λύσεις όπως για παράδειγμα το λεμόνι ή το μηλόξυδο μπορεί να προκαλέσουν περαιτέρω ερεθισμό λόγω της οξύτητάς τους και πρέπει να αποφεύγονται.

Σε κάθε περίπτωση, προτού χρησιμοποιηθούν πιο φυσικές λύσεις για την αντιμετώπιση της ξηροδερμίας, είναι σημαντικό να προηγηθεί μια δερματολογική εκτίμηση που θα καθορίσει το βαθμό της ξηροδερμίας, τα αίτιά της και την κατάλληλη αντιμετώπισή της, είτε με φυσικούς είτε με φαρμακευτικούς παράγοντες.

Πότε να επισκεφθείτε Δερματολόγο για την ξηροδερμία στο κεφάλι

Μπορεί στην πλειονότητα των περιπτώσεων η ξηροδερμία στο κεφάλι να είναι και διαχειρίσιμη, υπάρχουν όμως ορισμένες περιπτώσεις που η εκτίμηση από δερματολόγο θα ήταν σημαντική. Μερικά παραδείγματα είναι τα εξής:

  • Όταν επιμένει πάνω από 2–3 εβδομάδες μετά από χρήση κατάλληλων προϊόντων, ώστε να γίνει αποκλεισμός παθολογικών αιτιών όπως ψωρίασης και μυκητίασης τριχωτού κεφαλής
  • Σε συνεχές αίσθημα κνησμού που επηρεάζει την καθημερινότητα του ασθενούς
  • Όταν το τριχωτό παρουσιάζεται κόκκινο, ζεστό, επώδυνο ή με πυώδες έκκριμα 
  • Σε συνοδό τριχόπτωση ή απώλεια τριχών σε συγκεκριμένα σημεία

 

Είμαστε στη διάθεσή σας για μια συμβουλευτική συνεδρία, ώστε να γίνει η σωστή διερεύνηση της ξηροδερμίας και να αποφασιστεί το πλάνο θεραπείας που σας ταιριάζει.