Έγκαυμα από τον ήλιο: Πρόληψη και αντιμετώπιση

thumbnail_ΗΛΙΑΚΟ ΕΓΚΑΥΜΑ

Τους καλοκαιρινούς μήνες παρουσιάζεται όλο και εντονότερη ηλιοφάνεια κάτι που καθιστά ευκολότερη και συχνότερη την εμφάνιση εγκαυμάτων. Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να μάθουμε χρήσιμες πληροφορίες για το πως δημιουργούνται τα εγκαύματα και πως να προστατευτούμε από αυτά.

Τι είναι το έγκαυμα μετά από έκθεση στον ήλιο;

Πως ορίζουμε το έγκαυμα;

Το έγκαυμα είναι η οξεία φλεγμονώδης αντίδραση του δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV).

Έχουμε άμεση βλάβη του DNA των κυττάρων του δέρματος και γι’αυτό η εικόνα του είναι περισσότερο “θορυβώδης” συγκριτικά με ένα απλό κάψιμο. Ο οργανισμός προσπαθώντας να επουλώσει την βλάβη απελευθερώνει φλεγμονώδεις ουσίες που με τη σειρά τους κινητοποιούν τους μηχανισμούς για την αποκατάστασή του.

Παράγοντες κινδύνου του ηλιακού εγκαύματος

Οι φωτότυποι I και II έχουν την τάση να κοκκινίζουν περισσότερο άρα και να είναι πιο επιρρεπείς στο έγκαυμα. Επίσης, τις ώρες 10 π.μ.- 4 μ.μ. οι UV ακτίνες είναι εντονότερες οπότε είναι καλό να αποφεύγουμε την έκθεση σε αυτό το διάστημα. Πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι νερό, άμμος, χιόνι και τσιμέντο προκαλούν μεγάλη αντανάκλαση της υπεριώδους ακτινοβολίας κάνοντας ακόμη και τα σκιερά μέρη επίφοβα για εμφάνιση εγκαύματος. Μην ξεχνάμε να συμβουλευόμαστε πάντα τον γιατρό μας για τυχόν λήψη φαρμακευτικής αγωγής με φωτοευαίσθητα φάρμακα. 

Συμπτώματα εγκαύματος

  • Πρώτα σημάδια εγκαύματος: ερυθρότητα λόγω αγγειοδιαστολής, αύξηση θερμοκρασίας τοπικά και ευαισθησία στην αφή ή αίσθημα φαγούρας
  • Προχωρημένα συμπτώματα: πόνος, φουσκάλες με υγρό και οίδημα της περιοχής
  • Συστηματικά συμπτώματα: πυρετός με ή χωρίς ρίγος, πονοκέφαλος, ζάλη, ναυτία, εμετός, σημεία αφυδάτωσης (μειωμένη ούρηση, ξηροστομία, έντονο αίσθημα δίψας) συμβαίνουν σε σοβαρά εγκαύματα που επιβαρύνουν συνολικά τον οργανισμό και χρήζουν ιατρικής παρακολούθησης

Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται τα ηλιακά εγκαύματα;

Τα συμπτώματα, η διάρκεια και η επούλωση ενός εγκαύματος εξαρτώνται από την έκτασή του.

Η επίδραση του εγκαύματος στον οργανισμό μας συνεχίζεται τις επόμενες ώρες και μετά από την απομάκρυνσή μας από τον ήλιο. Τα εγκαύματα 1ου και 2ου βαθμού είναι αυτά που ενδέχεται να συναντήσουμε στην καθημερινότητά μας και σε αυτά θα αναφερθούμε παρακάτω. Τα εγκαύματα 3ου βαθμού προκύπτουν από παρατεταμένη και ακραία έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, με καταστροφή όλων των στιβάδων της επιδερμίδας, και αποτελούν μια εξαιρετικά σπάνια περίπτωση.

Έγκαυμα 1ου βαθμού από τον ήλιο

Είναι η λιγότερο σοβαρή μορφή ηλιακού εγκαύματος και είναι αρκετά συχνή, χωρίς αυτό όμως να σημαίνει ότι το δέρμα δεν έχει υποστεί βλάβη.

Χαρακτηριστικά εγκαύματος 1ου βαθμού

  • Εμφάνιση: ερυθρό δέρμα, λείο, ζεστό, χωρίς φουσκάλες
  • Πόνος: ήπιος έως μέτριος, ειδικά στο άγγιγμα π.χ. με τα ρούχα ή στο πλύσιμο
  • Βάθος: μόνο στην επιδερμίδα, δηλαδή στην εξωτερική στιβάδα του δέρματος
  • Επούλωση: εντός λίγων ημερών με ξεφλούδισμα, που μετά την ολοκλήρωσή του αφήνει το υγιές δέρμα χωρίς ουλές
  • Πότε να ανησυχήσετε: σε περίπτωση επιδείνωσης των συμπτωμάτων μετά από 24-48 ώρες

Συμπτώματα που πρέπει να προσέχετε

  • Αίσθημα θερμότητας που δεν υποχωρεί
  • Ελαφρύ οίδημα με πιθανό αίσθημα τάσης του δέρματος
  • Αυξημένη ευαισθησία στην αφή ακόμη και στο απαλό άγγιγμα της περιοχής

Έγκαυμα 2ου βαθμού από ήλιο

Τα εγκαύματα 2ου βαθμού υποδηλώνουν μια βαθύτερη και σοβαρότερη περίπτωση κυτταρικής καταστροφής που χρήζει ιδιαίτερης προσοχής και αντιμετώπισης.

Χαρακτηριστικά εγκαύματος 2ου βαθμού

  • Εμφάνιση: φυσαλίδες με έντονη ερυθρότητα
  • Πόνος: έντονος, με την αίσθηση ότι η περιοχή του εγκαύματος πάλλεται
  • Βάθος: η βλάβη έχει επηρεάσει την επιδερμίδα αλλά και μέρος του χορίου που είναι κάτω από αυτήν, γι’ αυτό και εμφανίζονται φυσαλίδες και ο πόνος είναι εντονότερος
  • Επούλωση: συνήθως 1-3 εβδομάδες, και μπορεί να παραμείνουν δυσχρωμίες ακόμη και μετά την αποκατάστασή του.

Τα σοβαρά συμπτώματα

  • Μεγάλες φουσκάλες γεμάτες υγρό (διαυγές ή κιτρινωπό), οι οποίες αποτελούν προστασία για το υποκείμενο δέρμα
  • Εκτεταμένο οίδημα
  • Πυρετός, ρίγη ή άλλα συστηματικά συμπτώματα όπως αναφέραμε παραπάνω, που αποτελούν ένδειξη εκτεταμένης βλάβης

Πότε να επισκεφτείτε γιατρό

  • Άμεσα: σε φουσκάλες > 2cm, πυρετός > 38°C
  • Εκτεταμένο έγκαυμα: >20% σώματος
  • Σημάδια λοίμωξης: Πύον, κόκκινες γραμμές

Έγκαυμα από τον ήλιο στο πρόσωπο

Το έγκαυμα στην περιοχή του προσώπου είναι αρκετά συχνό λόγω της καθημερινής έκθεσής μας στην ηλιακή ακτινοβολία τους περισσότερους μήνες του χρόνου. Χρειάζεται ιδιαίτερη μεταχείριση για να πετύχουμε την σωστότερη ανάπλασή του.

Ιδιαιτερότητες εγκαύματος προσώπου

  • Ευαίσθητο δέρμα: σημεία όπως το μέτωπο, τα ζυγωματικά, η περιοχή των ματιών και η μύτη έχουν λιγότερο υποδόριο λίπος με αποτέλεσμα να είναι πιο επιρρεπείς στο ηλιακό έγκαυμα. Τα χείλια χρειάζονται επίσης ιδιαίτερη προσοχή γιατί η προστασία τους απαιτεί ειδικά lip balms που πολλές φορές αμελούμε να βάλουμε.
  • Αισθητικές συνέπειες: Ερυθρότητα, οίδημα και ξεφλούδισμα είναι άμεσες συνέπειες του ηλιακού εγκαύματος στο πρόσωπο. Μακροπρόθεσμα όμως τα επαναλαμβανόμενα εγκαύματα επιταχύνουν τη διαδικασία της φωτογήρανσης – δηλαδή της εμφάνισης λεπτών ρυτίδων, πανάδων και κηλίδων.
  • Κίνδυνος λοίμωξης: Το πρόσωπο είναι μια περιοχή που την αγγίζουμε συχνά με τα χέρια μας. Σε περίπτωση που υπάρχουν φουσκάλες από το έγκαυμα, η ρήξη τους μπορεί να αποτελέσει πύλη εισόδου για βακτήρια προκαλώντας δευτερογενή λοίμωξη.

Χρειάζεται ειδική αντιμετώπιση για έγκαυμα στο πρόσωπο;

Το πρόσωπο αποτελεί μια ιδιαίτερη κατηγορία στον τρόπο διαχείρισής του. Όπως θα δούμε και παρακάτω, το δέρμα είναι λεπτότερο, πιο ευαίσθητο και οι ενυδατικές κρέμες που συνήθως χρειάζεται να εφαρμοστούν στο έγκαυμα μπορεί να μπλοκάρουν τους πόρους του. Μερικοί τρόποι διαχείρισης είναι οι εξής:

  • Ήπιος καθαρισμός: Πλύσιμο προσώπου μόνο με χλιαρό προς δροσερό νερό με ήπια καθαριστικό χωρίς άρωμα, με ουδέτερο pH. Απαγορεύεται το τρίψιμο ή το scrub και χρησιμοποιούμε καθαρή πετσέτα σκουπίζοντας ταμποναριστά.
  • Ενυδάτωση: Βάζουμε ειδικές κρέμες προσώπου που να περιέχουν ενυδατικά στοιχεία όπως υαλουρονικό οξύ, αλόη, κεραμίδια και πανθενόλη δηλαδή καταπραϋντικά για την αποκατάσταση του επιδερμιδικού φραγμού.
  • Προστασία από ήλιο: Αποφυγή έκθεσης μέχρι την πλήρη ίαση του εγκαύματος καθώς το δέρμα είναι εξαιρετικά ευαίσθητο. Σε περίπτωση έκθεσης εφαρμόζουμε αντηλιακό με 50+ δείκτη SPF και φοράμε καπέλο που να προστατεύει όσο το δυνατόν περισσότερο το πρόσωπο.

Make-up και έγκαυμα : φίλοι ή εχθροί;

  • Αποφυγή makeup: Απαγορεύεται το makeup σε περιοχή που το έγκαυμα είναι ενεργό, έχει φουσκάλες ή ξεφλούδισμα. Μπλοκάρει τους πόρους καθιστώντας ακόμη δυσκολότερη την ανάπλασή του, δημιουργώντας επιπρόσθετο κίνδυνο για μόλυνση.
  • Ήπια προϊόντα: Προτιμάμε mineral makeup όταν η φλεγμονή έχει υποχωρήσει πλήρως και ο επιδερμιδικός φραγμός έχει ξεκινήσει να αποκαθίσταται.
  • Αντηλιακό: Υποχρεωτικό πριν οποιαδήποτε έκθεση. Περιμένουμε να απορροφηθεί πλήρως πριν την εφαρμογή makeup ή άλλου προϊόντος.

Τι να βάλω σε έγκαυμα από ήλιο;

Γιαούρτι για έγκαυμα από ήλιο

Πρόκειται για ένα από τα πιο διαδεδομένα γιατροσόφια στην Ελλάδα για την αντιμετώπιση του εγκαύματος από τον ήλιο. Ας δούμε όμως αν είναι όντως αποτελεσματικό και ασφαλές.

  • Πώς βοηθάει: η δροσερή αίσθηση λόγω της χαμηλής θερμοκρασίας του παρέχει άμεση ανακούφιση. Το γιαούρτι περιέχει επίσης γαλακτικό οξύ και προβιοτικά που βοηθούν στην μείωση της φλεγμονής και στην απομάκρυνση των κατεστραμμένων κυττάρων.
  • Γιατί δεν είναι σωστό να τη χρησιμοποιούμε: η απάντηση είναι όχι γιατί υπάρχει σημαντικός κίνδυνος μόλυνσης και περαιτέρω ερεθισμού καθώς το γιαούρτι είναι γαλακτοκομικό προϊόν με μικροοργανισμούς και βακτήρια. Μπορεί επίσης να προκαλέσει αλλεργική δερματίτιδα σε περίπτωση ατόμων με υπερευαισθησία στα γαλακτοκομικά.

Έγκαυμα από ήλιο και Αλόη

Σε αντίθεση με το γιαούρτι, η αλόη αποτελεί μια καλή επιλογή φυσικού συστατικού στην περίπτωση ηλιακού εγκαύματος.

  • Πώς βοηθάει:
    • Αντιφλεγμονώδης δράση: λόγω συστατικών όπως η αλοΐνη και η C-γλυκοσίδη μειώνοντας την ερυθρότητα, το οίδημα και την αίσθηση του πόνου.
    • Ενυδάτωση: βαθιά ενυδάτωση του δέρματος καθώς η αλόη αποτελείται κατά 99% από νερό.
    • Επούλωση: περιέχει πολυσακχαρίτες που διεγείρουν τους ινοβλάστες για παραγωγή κολλαγόνου. Έτσι έχουμε ταχύτερη αναγέννηση κυττάρων και γρηγορότερη επούλωση.
  • Τύποι αλόης που βοηθούν: είναι καλό να προτιμάμε >95% καθαρό τζελ αλόης, χωρίς προσθήκη αρωμάτων ή οινοπνεύματος που μπορεί να ερεθίσουν το δέρμα
  • Συχνότητα εφαρμογής: αρκετές φορές τη μέρα, όχι σε ανοιχτές πληγές, και ιδανικά να φυλάσσεται στο ψυγείο.

Κρέμα για έγκαυμα από τον ήλιο

Η επιλογή της κατάλληλης κρέμας για την αντιμετώπιση του εγκαύματος είναι σημαντική για την γρηγορότερη ανάρρωση και καλύτερη επούλωση του δέρματος.

Επιλέξτε την σωστή κρέμα :

  • Βαθμός εγκαύματος: στα εγκαύματα 1ου βαθμού συνήθως η εφαρμογή ενυδατικής και καταπραϋντικής κρέμας είναι αρκετή. Στα 2ου βαθμού χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή και συνήθως ιατρική αξιολόγηση για αποφυγή επιμόλυνσης και σωστότερη αντιμετώπιση.
  • Περιοχή: Ιδιαιτερότητα παρουσιάζει το πρόσωπο καθώς το δέρμα είναι λεπτότερο και χρειάζεται προϊόντα που να είναι και μη φαγεσωρογόνα ώστε να μην φράζουν τους πόρους. Στο σώμα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε με μεγαλύτερη ευκολία πιο “βαριές” κρέμες ενυδάτωσης, αρκεί να μην έχουν ερεθιστικούς παράγοντες.
  • Ηλικία: Σε αντίθεση με τους ενήλικες, τα παιδιά χρειάζονται ειδικές κρέμες, υποαλλεργικές, για ευαίσθητες επιδερμίδες. Η χρήση τοπικών κορτιζονούχων προϊόντων πρέπει να γίνεται με προσοχή, κατόπιν ιατρικής εκτίμησης.

Ενυδατικές κρέμες

  • Συστατικά: υαλουρονικό οξύ, γλυκερίνη, κεραμίδια και πανθενόλη είναι μερικοί από τους πιο χρήσιμου ενυδατικούς παράγοντες.
  • Χρήση: για εγκαύματα που χαρακτηρίζονται από ερυθρότητα, θερμότητα, και αίσθημα τάσης.
  • Εφαρμογή: πολλές φορές την ημέρα, ιδανικά μετά από την τοποθέτηση δροσερής κομπρέσας ή χλιαρού μπάνιου, σε ελαφρώς νωπό δέρμα.

Κρέμες με κορτιζόνη

  • Δράση: υποχώρηση φλεγμονής, οιδήματος και φαγούρας λόγω του εγκαύματος. Υπάρχουν διαθέσιμες διαφορετικής ισχύος κορτιζονούχες κρέμες, αναλόγως της βαρύτητας του εγκαύματος.
  • Χρήση: 1-2 φορές την ημέρα, λίγη ποσότητα, και ποτέ πάνω σε ανοιχτές πληγές ή σε σημείο με φουσκάλες.
  • Προσοχή: μόνο κατόπιν ιατρικής οδηγίας καθώς η αλόγιστη χρήση κορτιζονούχων κρεμών μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητες ενέργειες.

Κρέμες με λιδοκαΐνη

  • Δράση: σταματάει το ερέθισμα του πόνου πριν αυτό φτάσει στον εγκέφαλο με με αποτέλεσμα να επιτυγχάνει προσωρινά τοπική αναισθησία στην περιοχή εφαρμογής της.
  • Χρήση: για την ανακούφιση εγκαυμάτων με έντονο πόνο.
  • Παρενέργειες: συνήθως αποφεύγουμε την χρήση τους καθώς το δέρμα μετά από έγκαυμα είναι αρκετά ευαισθητοποιημένο οπότε υπάρχει κίνδυνος αλλεργικής δερματίτιδας εξ’ επαφής. Αντί της χρήσης αναισθητικών κρεμών προτιμάμε τη χορήγηση αναλγητικού από το στόμα.