Menu
Η παρασιτική κνήφη είναι μια δερματοπάθεια που απασχολεί πολύ συχνά ανθρώπους όλων των ηλικιών, και προκαλείται από τσίμπημα ή δάγκωμα από αρθρόποδα. Πρόκειται για μια αντίδραση του οργανισμού με χαρακτηριστικό πολλές φορές εξάνθημα, που συνοδεύεται από έντονο κνησμό, στα σημεία προσβολής.
Μερικά από τα συνηθέστερα αρθρόποδα στην Ελλάδα είναι οι αράχνες, τα ακάρεα, τα τσιμπούρια, τα κουνούπια, σκνίπες, οι κοριοί, οι ψύλλοι και οι ψείρες.
Η επαφή με τα παραπάνω μπορεί να προκύψει είτε άμεσα είτε έμμεσα. Έπιπλα, σεντόνια, υφάσματα, πατώματα και κήποι είναι μερικές από τις συνηθέστερες εστίες μετάδοσης. Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης και τα κατοικίδια, ιδίως σκύλοι και γάτες, καθώς και οι φωλιές περιστεριών που αποτελούν εστίες ψύλλων και ακάρεων.
Ο σημαντικότερος διαχωρισμός που πρέπει να γίνει από ειδικό δερματολόγο είναι από την κνίδωση η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε αναφυλαξία, μια απειλητική για τη ζωή κατάσταση. Η κνίδωση χαρακτηρίζεται από πομφούς σε διάφορα σημεία του σώματος, οι οποίοι εξαφανίζονται εντός 24ώρου και συνοδεύονται από έντονο αίσθημα κνησμού.
Καταστάσεις που μπορεί να έχουν παρόμοια εμφάνιση του εξανθήματος με την παρασιτική κνήφη, και να συνοδεύονται από κνησμό είναι επίσης η αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής ή το εξάνθημα που προκύπτει ως φαρμακευτική αντίδραση.
Στην αλλεργική δερματίτιδα, το εξάνθημα βρίσκεται σε σημείο του σώματος που έχει έρθει σε άμεση επαφή με τον εκλυτικό παράγοντα και με την απομάκρυνσή του υποχωρεί σε σημαντικό βαθμό.
Στην φαρμακευτική αντίδραση το εξάνθημα είναι συνήθως συμμετρικό, εμφανίζεται σε συγκεκριμένες θέσεις και μπορεί να συμβεί έως και 2 μήνες από τη λήψη του ενοχοποιητικού φαρμάκου. Με τη διακοπή του υπεύθυνου φαρμάκου, συνήθως παρατηρείται ταχεία υποχώρηση των βλαβών.
Η παρασιτική κνήφη είναι μια δερματική αντίδραση του οργανισμού. Η μετάδοση γίνεται είτε άμεσα από το ίδιο το αρθρόποδο είτε έμμεσα από ρούχα, κλινοσκεπάσματα, έπιπλα ή κατοικίδια που φέρουν τα παράσιτα. Είναι επίσης συχνή η επαναμόλυνση λόγω μη σωστής απολύμανσης του οικιακού περιβάλλοντος.
Σε πιο ευπαθείς ομάδες ασθενών, όπως είναι οι ηλικιωμένοι και οι ανοσοκατασταλμένοι, η μεταδοτικότητα μπορεί να είναι υψηλότερη και οι βλάβες σοβαρότερες με συνοδό εξέλκωση ή αιμορραγία. Σε περίπτωση που ο κνησμός προϋπήρχε περιπλέκει ακόμη περισσότερο το ιστορικό κάνοντας δυσκολότερη την έγκαιρη διάγνωση της παρασιτικής κνήφης.
Στα παιδιά, το σημαντικότερο είναι να γίνει σωστά η διάγνωση και να αποκλειστούν άλλες παθήσεις με κνησμώδες εξάνθημα όπως για παράδειγμα η ανεμευλογιά. Επιπλέον, οι γονείς πρέπει να προσέχουν για σημεία δευτερογενούς μόλυνσης λόγω του ανεξέλεγκτου κνησμού που παρατηρείται σε αυτές τις ηλικίες.
Η κλινική εικόνα της παρασιτικής κνήφης αποτελείται από το επακόλουθο του νυγμού/δήγματος του αρθρπόδου αλλά και από τον έντονο κνησμό που μπορεί να οδηγήσει σε επιμόλυνση των βλαβών.
Αρχικά παρουσιάζεται μια κνιδωτική βλατίδα, δηλαδή σαν σπυράκι με έντονη φαγούρα,που μπορεί να παραμείνει για μέρες. Κεντρικά της βλάβης μπορεί να παρατηρηθεί ένα ερυθρό στίγμα που υποδεικνύει το σημείο εισόδου του παρασίτου, κάτι που αποτελεί και κλειδί για την διάγνωση της παρασιτικής κνήφης. Μετά από λίγες ημέρες, μπορεί στην κορυφή των βλαβών να εμφανιστούν φυσαλίδες με διαυγές υγρό. Λόγω του έντονου κνησμού παρατηρούνται γραμμοειδείς πληγές και ερυθρότητα στο δέρμα της γύρω περιοχής.
Είναι το κυρίαρχο και το πιο βασανιστικό σύμπτωμα για τον ασθενή. Πολύ συχνά επιδεινώνεται κατά τη διάρκεια του ύπνου επηρεάζοντας σε σημαντικό βαθμό την ποιότητα ζωής. Μπορεί να συνοδεύεται από αίσθημα καύσου ή ακόμη και πόνου.
Οι περιοχές προσβολής σχετίζονται αρκετά με το είδος του αρθοπόδου που εμπλέκεται στην νόσο. Οι περισσότερες βλάβες παρατηρούνται στις περισσότερο εκτεθειμένες περιοχές του σώματος όπως είναι τα αντιβράχια και οι κνήμες. Υπάρχουν όμως και παραδείγματα που δεν ακολουθούν αυτή την κατανομή. Στην περίπτωση των ψύλλων, οι βλάβες εντοπίζονται συνήθως σε μέρη του σώματος που πιέζονται από τα ρούχα όπως είναι το λάστιχο του παντελονιού, το λάστιχο από τις κάλτσες ή οι μασχάλες.
Η κλινική εικόνα της παρασιτική κνήφης μπορεί να μην πάντοτε ξεκάθαρη για να θέσει τη διάγνωση. Η λήψη ενός πλήρους ιστορικού από τον ίδιο τον ασθενή και τους οικείους του είναι εξίσου σημαντική, ειδικά σε ό,τι αφορά τον χαρακτήρα του κνησμού. Εκτός των βλαβών που προαναφέρθηκαν έχει ιδιαίτερη σημασία η εντόπιση ή η κατανομή των τσιμπημάτων. Για παράδειγμα στους ψύλλους, τα τσιμπήματα βρίσκονται σε γραμμοειδή διάταξη.
Σε τυχόν επιμόλυνση των βλαβών λόγω του έντονου κνησμού, χρειάζεται διερεύνηση μέσω καλλιέργειας, ή άλλων εξετάσεων αναλόγως της περίπτωσης, για τον εντοπισμού του υπεύθυνου παθογόνου.
Οι θεραπευτικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της παρασιτικής κνήφης στοχεύουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, στην αποφυγή επιμόλυνσης των βλαβών και στην οριστική απομάκρυνση των αρθρόποδων.
Η θεραπεία πρώτης γραμμής περιλαμβάνει τα τοπικά κορτικοστεροειδή, ιδίως εκείνα που συνδυάζουν αντιμυκητιασική και αντιβιοτική δράση, συνήθως 2 φορές την ημέρα, τοπικά στις βλάβες. Επικουρικά της φαρμακευτικής αγωγής συστήνονται κρέμες ή αλοιφές με ενυδατικούς παράγοντες όπως η πανθενόλη και η καλαμίνη για την αποκατάσταση του επιδερμιδικού φραγμού που είναι επηρεασμένος λόγω του έντονου κνησμού.
Η συστηματική χορήγηση αντιισταμινικών βοηθά στην αντιμετώπιση του έντονου κνησμού. Πολύ συχνά χρησιμοποιούνται αντιισταμινικά 2η γενιάς καθώς δεν προκαλούν καταστολή ή υπνηλία. Σε ασθενείς με επιμόλυνση των βλαβών πρέπει να γίνεται άμεσα έναρξη αντιβίωσης ή αντιμυκητιασικής αγωγής για το χρονικό διάστημα που κρίνεται απαραίτητο αναλόγως της κλινικής εικόνας.
Αρχικά είναι καλό να γίνεται καθαρισμός της πάσχουσας περιοχής με ειδικό αντισηπτικό διάλυμα. Σε περίπτωση που το υπεύθυνο αρθρόποδο είναι ψύλλος ή τσιμπούρι είναι πολύ σημαντικό η αφαίρεσή του να γίνει με μεγάλη προσοχή ώστε να βγει ολόκληρο.
Για μερικά αρθρόποδα όπως οι ψύλλοι, οι κοριοί και τα ακάρεα, χρειάζεται να γίνει καθαρισμός και του περιβάλλοντος στο οποίο διαμένει ο ασθενής. Ρούχα και κλινοσκεπάσματα πρέπει να πλένονται σε θερμοκρασία από 60°C και άνω, για τουλάχιστον μισή ώρα. Σε έπιπλα, στρώματα και χαλιά χρειάζεται να γίνει σχολαστικό σκούπισμα ενώ είναι πολύ χρήσιμος ο ατμοκαθαριστής που μπορεί να χρησιμοποιεί υψηλές θερμοκρασίες (70-80°C).
Η πορεία της παρασιτικής κνήφης ποικίλλει, αναλόγως του υπεύθυνου παρασίτου, της ηλικίας, του ατομικού ιστορικού και της βαρύτητας της κλινικής εικόνας.
Ο επίμονος κνησμός που χαρακτηρίζει την παρασιτική κνήφη μπορεί να μην υποχωρήσει άμεσα μετά την απομάκρυνση του παρασίτου. Αυτό οφείλεται στην ευαισθητοποίηση του δέρματος στις περιοχές με τις βλάβες καθώς και στην δημιουργία ενός φαύλου κύκλου αίσθησης κνησμού και ξυσίματος. Η πλήρης επούλωση του δέρματος εξαρτάται από το βάθος του τραυματισμού που έχει προκληθεί από τη φαγούρα καθώς και από το είδος του τσιμπήματος. Για παράδειγμα, μερικά είδη αράχνης μπορούν να κάνουν ακόμη και νέκρωση του δέρματος στην περιοχή του τσιμπήματος.
Είναι αρκετά σύνηθες, αφού υποχωρήσουν οι βλάβες, να δημιουργηθεί για ένα διάστημα μεταφλεγμονώδης υπερμελάγχρωση που σταδιακά υποχωρεί. Στην περίπτωση δευτερογενούς λοίμωξης των βλαβών ή πολύ έντονου κνησμού με βαθιές εκδορές μπορεί να σχηματιστούν ουλές.
Η παρασιτική κνήφη απαιτεί πολύ σχολαστική καθαριότητα του περιβάλλοντος χώρου και τήρηση των οδηγιών του θεραπευτικού σχήματος. Και οι δύο αυτοί παράγοντες είναι εξίσου σημαντικοί για να αποφευχθούν τυχόν υποτροπές.
Η πρόληψη της παρασιτικής κνήφης βασίζεται σε μερικά απλά μέτρα που μειώνουν τις πιθανότητες προσβολής από αρθρόποδα.
Αρχικά, είναι πολύ σημαντικό να γίνει σωστά ο καθαρισμός του περιβάλλοντος που διαμένει ο ασθενής με παρασιτική κνήφη, όπως αναφέρθηκε παραπάνω. Αν υπάρχουν κατοικίδια, πρέπει να ελέγχονται τακτικά από κτηνίατρο. Σε περίπτωση παραμονής σε υπαίθριους χώρους μπορεί να γίνει χρήση κατάλληλων εντομοαπωθητικών ακολουθώντας πάντα τις οδηγίες χρήσης τους.
Τέλος, η σωστή ενυδάτωση του δέρματος βοηθά στην ενίσχυση του επιδερμικού φραγμού συμβάλλοντας σε ένα πιο υγιές και “ανθεκτικό” δέρμα.
Η διαχείριση της παρασιτικής κνήφης απαιτεί εξειδικευμένη γνώση και προσεκτική διαγνωστική προσέγγιση για τον εντοπισμό της υποκείμενης αιτίας. Επικοινωνήστε με το ιατρείο μας για ξεκινήσουμε άμεσα την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή με στόχο την υποχώρηση των συμπτωμάτων και την επιστροφή στην καθημερινότητά σας.
