Επιχείλιος Έρπης

Ο ιός του απλού έρπητα (HSV) είναι ένας κοινός ιός με χαρακτηριστικό του την εμφάνιση φουσκάλας ή εξανθήματος. Έχει δύο τύπους, τον τύπου 1 (HSV-1) που προκαλεί κατά κύριο λόγο τον επιχείλιο έρπητα και τον τύπου 2 (HSV-2) που ευθύνεται κυρίως για τον έρπητα των γεννητικών οργάνων.

Μετάδοση

Η μετάδοση του ιού γίνεται μέσω άμεσης επαφής με βλεννογόνους ή περιοχές του δέρματος που έχουν προσβληθεί από τον ιό.

Πιο συγκεκριμένα, τα κύτταρα του ιού εισέρχονται μέσω λύσης της συνέχειας του βλεννογόνου, στο άτομο που έχει προσβληθεί. Τα κύτταρα που μολύνθηκαν από τον ερπητοϊό καταστρέφονται, με αποτέλεσμα την δημιουργία φλεγμονής και της χαρακτηριστικής φυσαλίδας.

Μηχανισμοί μετάδοσης είναι:

• η άμεση επαφή με τις στοματικές βλάβες ή του δέρματος γύρω από αυτές
• η στοματική επαφή
• η στοματογεννητική επαφή
• έμμεσα, με την επαφή με τις ίδιες τις βλάβες ή με αντικείμενα του ατόμου που φέρει τον ιό (όπως πετσέτες, ποτήρια, ξυραφάκια)- θεωρείται σπάνια λόγω της μειωμένης επιβίωσης του ιού στο περιβάλλον
• με κατακόρυφη μετάδοση, κατά τον κολπικό τοκετό, από μητέρα που φέρει τον ιό στο νεογνό

Συμπτώματα

Κατά την πρώτη επαφή με τον ιό του απλού έρπητα τύπου 1 μπορεί να εκδηλωθούν γενικά συμπτώματα όπως πυρετός, πονόλαιμος, κεφαλαλγία, λεμφαδενοπάθεια και κόπωση.

Η κύρια εκδήλωση από τον HSV-1 είναι ο στοματικός έρπητας. Χαρακτηριστική είναι η εμφάνιση επώδυνων φυσαλίδων με υγρό γύρω από το στόμα και τα χείλη που μετέπειτα μετατρέπονται σε φλύκταινες. Πριν από τις φυσαλίδες μπορεί να υπάρξει αίσθημα κνησμού, αίσθημα καύσου, πόνος ή ερεθισμός τοπικά στην περιοχή.

Εκτός από την περιοχή του στόματος μπορεί να προσβληθούν οι οφθαλμοί προκαλώντας έλκος του κερατοειδούς. Σε αυτή την περίπτωση υπάρχει ερυθρότητα και πόνος συνοδευόμενα από ευαισθησία στο φως, αίσθημα ξένου σώματος ή θολή όραση.

Στα παιδιά εμφανίζεται ουλοστοματίτιδα με πυρετό, φαρυγγίτιδα, λεμφαδενοπάθεια και διαβρώσεις στον βλεννογόνο του στόματος.

Σπανιότερα ο HSV-1 είναι υπεύθυνος για προσβολή των γεννητικών οργάνων, με την εμφάνιση των χαρακτηριστικών βλαβών στην γεννητική περιοχή.

Υποτροπές

Αφού περάσει η φάση της ενεργού λοίμωξης, ο ερπητοϊός εγκαθίσταται στα νευρικά γάγγλια της περιοχής που έχει προσβληθεί σε λανθάνουσα κατάσταση. Αυτό σημαίνει ότι ο ιός «κοιμάται» οπότε δεν είναι μολυσματικός και μπορεί να παραμείνει σε αυτή την κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η εκ νέου ενεργοποίηση του ιού μπορεί να πυροδοτηθεί από παράγοντες όπως: stress, ανοσοκαταστολή, πυρετός, ιώσεις και υπεριώδης ακτινοβολία.

Ορισμένες φορές πριν το επεισόδιο υποτροπής οι ασθενείς νιώθουν συμπτώματα που είναι όμοια με ελαφριά γρίπη ή αίσθημα μουδιάσματος στο σημείο προσβολής. Μόλις εκδηλωθούν τα συμπτώματα θα είναι ηπιότερης μορφής και θα υποχωρήσουν πιο άμεσα συγκριτικά με την πρώτη φορά εκδήλωσής τους.

Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται κατά κύριο λόγο βάσει της κλινικής εικόνας και του ιστορικού του ασθενούς.

Σε περίπτωση αμφιβολίας ή για περαιτέρω ταυτοποίηση του τύπου του απλού έρπητα, μπορεί να ληφθεί επίχρισμα από ενεργό βλάβη (φυσαλίδα ή πληγή) και να γίνει ανίχνευση του ιού με τη μέθοδο PCR.

Για τη διάγνωση τυχόν παλαιότερης έκθεσης με τον ιό ή για διάκριση μεταξύ των τύπων HSV-1 και 2, μπορούν να γίνει ανίχνευση ειδικών αντισωμάτων μέσω αιματολογικών εξετάσεων.

Θεραπεία

Μέχρι σήμερα οι θεραπείες στοχεύουν στον περιορισμό των συμπτωμάτων ή την μείωση της συχνότητας εμφάνισης υποτροπών και όχι στην εξάλειψη του ιού από τον οργανισμό που έχει προσβληθεί.

Για την θεραπεία από τον απλό έρπητα μπορεί να χορηγηθεί αντιική αγωγή από το στόμα, τοπικά με εφαρμογή κρέμας ή συνδυασμός και των δύο. Το διαθέσιμα φάρμακα είναι η ακυκλοβίρη, η βαλακυκλοβίρη και φαμσικλοβίρη. Είναι σημαντικό η αγωγή να ξεκινήσει εντός 72 ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων του πρώτου επεισοδίου γιατί τότε είναι και η φάση πολλαπλασιασμού του ιού.

Στην ανακούφιση των συμπτωμάτων βοηθά η λήψη αναλγητικών (παρακεταμόλης ή ιβουπροφαίνης).

Είναι σημαντικό ο ασθενής:

• να διατηρεί καθαρή την περιοχή
• να πλένει τα χέρια μετά την επαφή με το προσβεβλημένο δέρμα
• να ενυδατώνεται σωστά λαμβάνοντας επαρκή ποσότητα υγρών

Στις υποτροπές δεν είναι απαραίτητη η χορήγηση θεραπείας εκτός αν χρειάζεται να μειωθεί η διάρκεια ή η συχνότητα των εξάρσεων. Στις περιπτώσεις που τα επεισόδια είναι αρκετά συχνά μπορεί να χρειαστεί η λήψη προληπτικής αντιικής αγωγής σε καθημερινή βάση.