Menu
Η ποικιλόχρους πιτυρίαση είναι μια συχνή μυκητιασική λοίμωξη, της κεράτινης στιβάδας της επιδερμίδας. Οφείλεται σε έναν ζυμομύκητα του γένους Malassezia, που υπό κανονικές συνθήκες δεν είναι παθογόνος, αλλά μπορεί να γίνει, σε καταστάσεις έντονης υγρασίας και θερμότητας.
Επειδή ο μύκητας Malassezia είναι λιπόφιλος, η ποικιλόχρους πιτυρίαση εμφανίζεται συχνότερα σε νεαρά άτομα λόγω της έντονης “δραστηριότητας” των σμηγματογόνων αδένων. Είναι πιο σπάνιο να εμφανιστεί σε μικρά παιδιά ή ηλικιωμένους λόγω της μειωμένης παραγωγής σμήγματος σε αυτές τις ηλικίες.
Η υπεριδρωσία και η αυξημένη υγρασία του περιβάλλοντος τροποποιούν ορισμένες συνθήκες της επιδερμίδας ως εξής:
Η κλινική εικόνα της ποικιλόχρου πιτυρίασης είναι αθόρυβη γι’ αυτό και τις περισσότερες φορές διαφεύγει της προσοχής για αρκετό διάστημα. Υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά σημεία που είναι καλό να εκτιμηθούν άμεσα από δερματολόγο για την έγκαιρη έναρξη της θεραπείας.
Το κύριο χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης μυκητίασης είναι η παρουσία κηλίδων, με το χρώμα τους να ποικίλλει αφού εξαρτάται από την ηλιακή έκθεση και τον φωτότυπο του ασθενούς. Οι λευκές κηλίδες εμφανίζονται συνήθως σε ασθενείς με σκούρο φωτότυπο ή σε πιο ανοιχτόχρωμα άτομα που εκτέθηκαν στον ήλιο καθώς οι βλάβες φαίνονται πάντα υποχρωμικές συγκριτικά με το υγιές δέρμα. Στους πιο ανοιχτούς φωτότυπους χωρίς καθόλου ηλιακή έκθεση, οι κηλίδες θα είναι καφέ χρώματος.
Το επόμενο αρκετά χαρακτηριστικό γνώρισμα της ποικιλόχρου πιτυρίασης είναι η απολέπιση των κηλίδων, με τα λέπια να οφείλονται στην προσβολή της κεράτινης στιβάδας από τον μύκητα. Επειδή το σημείο αυτό μπορεί να μην είναι εύκολα ορατό, μπορούμε να ξύσουμε την επιφάνεια της βλάβης και να παρατηρήσουμε τα πολλά μικρά λέπια που αποκολλώνται εύκολα από την επιδερμίδα. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει απολέπιση θεωρούμε ότι δεν υπάρχει ενεργός μυκητίαση, οπότε είναι είτε σε αποδρομή είτε θεραπευθείσα.
Η συγκεκριμένη μυκητίαση είναι για τους περισσότερους ασθενείς ένα καθαρά αισθητικό πρόβλημα αφού είναι συνήθως ασυμπτωματική. Σε ορισμένες όπως περιπτώσεις μπορεί να συνυπάρχει ήπιος κνησμός στις περιοχές με κηλίδες που μπορεί να γίνεται εντονότερος σε συνθήκες αυξημένης εφίδρωσης ή υγρασίας.
Γενικώς οι κηλίδες μπορεί να έχουν σχήμα στρογγυλό ή ωοειδές και μεγαλώνοντας να ενώνονται σχηματίζοντας πιο ευμεγέθεις βλάβες καλύπτοντας μεγαλύτερα σημεία του σώματος. Εντοπίζονται ασύμμετρα κυρίως σε λαιμό, θώρακα και πλάτη ενώ είναι πιο σπάνιο να παρουσιαστούν σε χέρια, πόδια ή πρόσωπο.
Είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε ότι η ποικιλόχρους πιτυρίαση ανήκει στις μυκητιασικές λοιμώξεις που δεν μεταδίδονται σε άλλο άτομο, παρουσιάζοντας ορισμένες ιδιαιτερότητες που γνωρίζοντάς τες θα βοηθήσουν στην πρόληψή της.
Ο ζυμομύκητας του γένους Malassezia ζει υπό φυσιολογικές συνθήκες στο δέρμα μας χωρίς να είναι παθογόνος. Συγκεκριμένες καταστάσεις όπως αναφέραμε προηγουμένως, π.χ. αυξημένης εφίδρωσης και υγρασίας, προκαλούν την αύξηση του ρυθμού πολλαπλασιασμού του μύκητα κάνοντας τον να μεταπίπτει στην παθογόνο φάση του. Με απλά λόγια, όλοι έχουμε τον συγκεκριμένο μύκητα απλώς σε ορισμένα άτομα προκαλεί την ποικιλόχρου πιτυρίαση λόγω της παρουσίας συγκεκριμένων συνθηκών.
Επειδή η πάθηση είναι συχνή, έχουν ακουστεί αρκετοί μύθοι που σχετίζονται τόσο με την μετάδοση όσο και με την θεραπείας της ποικιλόχρου πιτυρίασης. Για παράδειγμα:
Από τη στιγμή που θα εντοπιστεί η ποικιλόχρους πιτυρίαση είναι σημαντικό να ξεκινήσει άμεσα η θεραπεία της για την αποφυγή εξάπλωσής της και σε άλλα μέρη του σώματος.
Η θεραπεία πρέπει να ξεκινήσει όταν εντοπιστούν οι κηλίδες με το χαρακτηριστικό λέπι, που μπορεί να συνυπάρχουν με ήπιο αίσθημα κνησμού. Επίσης, σε περιπτώσεις που οι υποτροπές είναι συχνές, όπως για παράδειγμα περιοχές με κλίμα υγρό και θερμό ή επαγγέλματα με συνεχή έκθεση σε συνθήκες ζέστης και ιδρώτα (π.χ. αθλητές) είναι καλό να ξεκινά άμεσα θεραπεία και μεταγενέστερα αγωγή συντήρησης. Επιπλέον, η θεραπεία είναι απαραίτητη σε περιπτώσεις που μπορεί η κλινική εικόνα να μην είναι ξεκάθαρη αλλά η διάγνωση να επιβεβαιώνεται μέσω καλλιέργειας των δερματικών βλαβών.
Η διάρκεια της θεραπείας σχετίζεται άμεσα με την σοβαρότητα της νόσου και τον βαθμό επέκτασής της. Συνήθως η τοπική αγωγή χρησιμοποιείται για 1 μήνα ενώ η από του στόματος αγωγή μπορεί να κρατήσει μερικές μόνο ημέρες αναλόγως του σκευάσματος που θα επιλεχθεί από τον δερματολόγο. Το αρνητικό με την ποικιλόχρου πιτυρίαση είναι ότι εμφανίζει υψηλά ποσοστά υποτροπών (περίπου 60%), γι΄αυτό και χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε τυχόν επανεμφάνιση των κηλίδων.
Η τοπική αγωγή αποτελεί την θεραπεία πρώτης γραμμής για την ποικιλόχρου πιτυρίαση στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Οι δραστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται συχνότερα είναι η κλοτριμαζόλη, η εκοναζόλη, η κετοκοναζόλη, η μικοναζόλη, η τερμπιναφίνη και η κυκλοπιροξολαμίνη. Συνήθως χρησιμοποιούνται για διάστημα 1 μήνα με συχνότητα 2 φορές την ημέρα. Οι παραπάνω δραστικές ουσίες είναι διαθέσιμες σε μορφή κρέμας, σπρέι ή λοσιόν, και επιλέγονται αναλόγως της έκτασης και της θέσης των βλαβών.
Τα ειδικά κερατολυτικά προϊόντα καθαρισμού βοηθούν επικουρικά στην θεραπεία μειώνοντας λιπαρότητα, λέπια και νεκρά κύτταρα που υπάρχουν στην περιοχή, βελτιώνοντας έτσι τη διείσδυση των τοπικών φαρμακευτικών ουσιών. Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα περιέχουν κετοκοναζόλη και θειούχο σελήνιο, με καθημερινή χρήση, 1-2 φορές την ημέρα, τόσο στο τριχωτό κεφαλής όσο και στο υπόλοιπο σώμα.
Σε ασθενείς που δεν μπορούν για τον οποιοδήποτε λόγο να ακολουθήσουν την τοπική αγωγή, πρέπει να δίνεται η από του στόματος θεραπεία, ενώ σε πιο επίμονες περιπτώσεις με συχνές υποτροπές ή εκτεταμένη νόσο γίνεται συνδυασμός της τοπικής με την συστηματική αγωγή για πιο σίγουρα και άμεσα αποτελέσματα.
Οι συνήθεις δραστικές ουσίες είναι η ιτρακοναζόλη και η φλουκοναζόλη με χορήγηση σε ολιγοήμερο σχήμα, καλά ανεκτό από τον οργανισμό. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται σε τυχόν αλληλεπίδραση με άλλα φάρμακα που μπορεί να λαμβάνει ο ασθενής και στην πιθανότητα ηπατοτοξικότητας καθώς μερικά αντιμυκητιασικά φάρμακα απεκκρίνονται στο ήπαρ.
Ο βασικότερος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη του μύκητα είναι η παραμονή σε συνθήκες υγρασίας και αυξημένης θερμότητας που προκαλεί εφίδρωση. Η διαχείριση αυτών των συνθηκών είναι το κλειδί για την πρόληψη και την επανεμφάνιση της ποικιλόχρου πιτυρίασης, και επιτυγχάνεται μέσω ορισμένων απλών μέτρων όπως:
Αρχικά η ποικιλόχρους πιτυρίαση μπορεί να μην έχει τόσο ξεκάθαρη και χαρακτηριστική εικόνα. Είναι σημαντικό να γίνει η διάγνωση από τον δερματολόγο και ο αποκλεισμός άλλων παθήσεων με παρόμοια κλινική εικόνα όπως η ροδόχρους πιτυρίαση, η ψωρίαση και η λεύκη.
Επίσης, σε περίπτωση που έχει ολοκληρωθεί η θεραπεία της ποικιλόχρου πιτυρίασης για τουλάχιστον ένα μήνα, αλλά συνεχίζουν να εμφανίζονται νέες βλάβες ή η ήδη υπάρχουσα κλινική εικόνα δεν βελτιώνεται, πρέπει να υπάρξει επανεκτίμηση για τυχόν αλλαγή του θεραπευτικού σχήματος.
Σε μερικούς ασθενείς, το αίσθημα κνησμού που μπορεί να συνοδεύει τις κηλίδες μπορεί να είναι αρκετά έντονο και να αποτελεί σημαντικό λόγο επίσκεψης στον δερματολόγο για την χορήγηση της κατάλληλης αγωγής.
Τέλος, ευπαθείς ομάδες όπως είναι τα παιδιά, οι έγκυες, οι ηλικιωμένοι ή ασθενείς με ηπατική ανεπάρκεια, είναι καλό να παρακολουθούνται στενά για την λήψη της κατάλληλης θεραπευτικής αγωγής και της εμφάνισης τυχόν ανεπιθύμητων ενεργειών που χρειάζονται άμεση αναπροσαρμογή της δόσης ή αλλαγή του θεραπευτικού σχήματος.
Η ποικιλόχρους πιτυρίαση είναι μια συχνή δερματική πάθηση που απαιτεί έγκαιρη αξιολόγηση και θεραπεία για τον περιορισμό εξάπλωσή της. Για μια πιο εξατομικευμένη προσέγγιση, επισκεφθείτε το ιατρείο μας για να σχεδιάσουμε το κατάλληλο θεραπευτικό πλάνο για τις ανάγκες του δέρματός σας.
