Menu
Η ονυχομυκητίαση είναι μια αρκετά συχνή πάθηση των νυχιών που μπορεί να ταλαιπωρήσει για μεγάλο διάστημα τους ασθενείς. Ορίζεται ως η μυκητιασική λοίμωξη της κοίτης ή/και της πλάκας του νυχιού.
Τρεις κατηγορίες μυκήτων ευθύνονται κυρίως για την ονυχομυκητίαση. Οι συχνότεροι είναι οι μύκητες που ανήκουν στα δερματόφυτα, όπως o Trichophyton rubrum ή οι ζυμομύκητες, όπως ο Candida albicans, ενώ σε πολύ μικρότερο ποσοστό υπεύθυνοι είναι οι μύκητες που δεν ανήκουν στα δερματόφυτα, όπως ο Aspergillus. Η πλειονότητα των ασθενών παρουσιάζει ονυχομυκητίαση συχνότερα στα νύχια των ποδιών απ’ ότι στων χεριών και ειδικότερα στο μεγάλο δάκτυλο του ποδιού.
Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης ονυχομυκητίασης. Σχετίζονται με ατομικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες με τους κυριότερους να είναι οι εξής:
Στην αρχή τα συμπτώματα είναι ήπια και μπορεί να μην γίνουν αντιληπτά.
Το συχνότερο σημείο είναι η αλλαγή χρώματος είτε της άκρης του νυχιού είτε σε κάποιο σημείο στο πλάι. Μπορεί να ξεκινήσει ως μια μικρή κηλίδα και ακολούθως να εξαπλωθεί στο μεγαλύτερο τμήμα του νυχιού, προς τη βάση του. Συνήθως είναι κίτρινου ή λευκωπού χρώματος. Η επιφάνεια του νυχιού αλλοιώνεται, γίνεται πιο τραχιά και θαμπή, ενώ το πάχος αυξάνεται λόγω της υπερκεράτωσης. Το προσβεβλημένο νύχι παρουσιάζεται πιο εύθρυπτο από τα υπόλοιπα και μπορεί να εμφανίσει ονυχόλυση δηλαδή μερική αποκόλληση από το δέρμα. Ο ασθενής συνήθως δεν αναφέρει κάποια ενόχληση πέραν της αισθητικής εμφάνισης.
Επειδή όμως τα νύχια μπορεί να υποκρύπτουν παθήσεις εκτός της μυκητίασης, όπως για παράδειγμα τραυματισμό, ψωρίαση ή ακόμη και υπονύχιο μελάνωμα, είναι σημαντικό να αναζητείται δερματολογική εκτίμηση από την πρώτη κιόλας εμφάνιση των συμπτωμάτων.
Όπως αναφέραμε και προηγουμένως, τα νύχια των ποδιών προσβάλλονται συγκριτικά με των χεριών. Αυτό οφείλεται σε ένα συνδυασμό παραγόντων που ευνοούν την ανάπτυξη των μυκήτων. Είναι σημαντικό να είμαστε σε θέση να τους αναγνωρίζουμε ώστε να τους αποφεύγουμε, όσο είναι εφικτό, συμβάλλοντας ενεργά στην υγεία των νυχιών μας.
Τα νύχια των ποδιών αναπτύσσονται με πιο αργό ρυθμό και βρίσκονται τους περισσότερους μήνες του χρόνου σε κλειστό και θερμό περιβάλλον, με ευκολότερη την ανάπτυξη υγρασίας λόγω των κλειστών παπουτσιών, κάτι που ευνοεί την ανάπτυξη των μυκήτων. Συχνά, η κατάσταση αυτή συνδυάζεται με συνεχείς μικροτραυματισμούς από τα κλειστά παπούτσια, δημιουργώντας πύλη εισόδου για την εγκατάσταση του μύκητα.
Επιπλέον, τα δερματόφυτα που ευθύνονται για το μεγαλύτερο ποσοστό μυκητιάσεων στα νύχια, προσβάλλουν περισσότερο τα νύχια των ποδιών παρά των χεριών. Η μυκητίαση του δέρματος των ποδιών (Athlete’s foot) προέρχεται επίσης από τα δερματόφυτα και είναι αρκετά συχνή πάθηση που μπορεί να επεκταθεί και στα νύχια των πελμάτων.
Τέλος, ο αργός ρυθμός ανάπτυξης, δηλαδή ότι καθυστερεί τόσο το κόψιμο των νυχιών των ποδιών συγκριτικά με των χεριών, δίνει μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο στον μύκητα να αναπτυχθεί.
Η μυκητίαση στα νύχια των ποδιών μπορεί μερικές φορές να είναι μόνο ένα αισθητικό πρόβλημα. Τις περισσότερες όμως φορές μπορεί να επηρεάσει την καθημερινότητα του ασθενούς μέσω σημαντικών επιπλοκών.
Η συχνότερη επίπτωση της ονυχομυκητίασης των κάτω άκρων είναι ο πόνος ειδικά όταν ο ασθενής φορά κλειστά παπούτσια. Αρκετά συχνά η ενόχληση αυτή μπορεί να συμβαίνει ακόμη και στην ηρεμία ή να είναι τόσο έντονη που να επηρεάζει ακόμη και τον τρόπο βάδισης. Σημαντική είναι και η ψυχολογική επιβάρυνση, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες λόγω της έντονης παραμόρφωσης που μπορεί να έχει προκαλέσει ο μύκητας.
Στην περίπτωση που ο ασθενής δεν προχωρήσει στην θεραπευτική αντιμετώπισης της μυκητίασης, υπάρχει ο κίνδυνος εξάπλωσης του μύκητα στα υπόλοιπα νύχια καθώς και η μετάδοσή του στους οικείους του.
Υπάρχουν ορισμένες καταστάσεις που η ιατρική παρέμβαση για άμεση έναρξη θεραπείας της μυκητίασης είναι επιβεβλημένη. Ο σημαντικότερος παράγοντας είναι η ύπαρξη ανοσοκαταστολής ή σακχαρώδους διαβήτη λόγω του αυξημένου κινδύνου σοβαρών επιπλοκών. Επίσης, σε μια παραμελημένη ονυχομυκητίαση, το νύχι μπορεί να παραμορφωθεί σε τέτοιο βαθμό που να προκαλέσει δυσκολία στην βάδιση ή να δημιουργήσει οξεία φλεγμονή. Τα συμπτώματα στην περίπτωση της φλεγμονής λόγω βακτηριακής λοίμωξης περιλαμβάνουν:
Η ονυχομυκητίαση στα χέρια αποτελεί ένα εξίσου σημαντικό πρόβλημα που έχει ορισμένες ιδιαιτερότητες και χρειάζεται την σωστή αντιμετώπιση.
Όπως αναφέραμε και παραπάνω, οι μύκητες στα χέρια δεν εμφανίζονται όσο συχνά όσο στα πόδια. Οι μύκητες που ευθύνονται συνήθως για την μυκητίαση στα νύχια των ποδιών είναι τα δερματόφυτα, ενώ στα χέρια οι ζυμομύκητες.
Επίσης, στα πόδια, ένας από τους βασικότερους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη μυκήτων είναι το περιβάλλον με υγρασία που δημιουργείται λόγω των κλειστών παπουτσιών ενώ στα χέρια αυτή η συνθήκη είναι σπανιότερη, εκτός από τις περιπτώσεις που γίνεται χρήση γαντιών για πολλές ώρες κάθε μέρα με επακόλουθο την εφίδρωση.
Σημαντικό πλεονέκτημα είναι ότι στα νύχια των χεριών ενδεχομένως γίνεται γρηγορότερα αντιληπτή η μυκητίαση και επίσης ότι η εξέλιξη της μυκητίασης είναι γρηγορότερη αφού αναπτύσσονται ταχύτερα από ότι τα νύχια των ποδιών.
Συχνότερος αιτιολογικός παράγοντας των μυκήτων στα νύχια των χεριών είναι οι ζυμομύκητες και κυρίως ο Candida Albicans. Τα δερματόφυτα προσβάλλουν τα νύχια σε σημαντικά μικρότερο ποσοστό συγκριτικά με τα νύχια των ποδιών. Βασικός παράγοντας κινδύνου για την ονυχομυκητίαση στα χέρια είναι η συνεχής υγρασία των δακτύλων, που μπορεί να συμβαίνει λόγω συνεχούς επαφής με το νερό ή χρήσης γαντιών για πολλές ώρες. Επιπλέον επιβαρυντικός παράγοντας είναι οι μικροτραυματισμοί της ονυχιαίας πλάκας ή του παρωνυχίου, διευκολύνοντας έτσι την είσοδο και τον αποικισμό μυκήτων.
Υπάρχουν ορισμένοι τρόποι να περιοριστούν οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου που ευθύνονται για τον ευκολότερο αποικισμό των νυχιών από μύκητες.
Αρχικά, σε κάθε πλύσιμο, πρέπει να φροντίζουμε να στεγνώνουν πολύ καλά τα χέρια προς αποφυγή παραμονής υγρασίας και όπου είναι δυνατόν, προτιμάμε τη χρήση αδιάβροχων γαντιών για να αποφύγουμε την άμεση επαφή με το νερό. Σε εργασιακό περιβάλλον που τα γάντια χρησιμοποιούνται για πολλές ώρες, φροντίζουμε να τα ανανεώνουμε αμέσως μόλις νιώσουμε εφίδρωση και σκουπίζουμε καλά τα χέρια πριν χρησιμοποιήσουμε τα επόμενα.
Στα πλαίσια των τραυματισμών ως αιτιολογικό παράγοντα ονυχομυκητίασης, αποφεύγουμε να πειράζουμε το δέρμα γύρω από τα νύχια και χρησιμοποιούμε ενυδατικές κρέμες όσο πιο συχνά γίνεται για να διατηρήσουμε την ακεραιότητα της επιδερμίδας και του προστατευτικού φραγμού που δημιουργεί. Σε περίπτωση που γίνεται συχνά περιποίηση των νυχιών, αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε κοινόχρηστα εργαλεία αν δεν είμαστε απολύτως σίγουροι ότι αποστειρώνονται σωστά.
Η θεραπεία για την ονυχομυκητίαση είναι μια μακροχρόνια διαδικασία που χρειάζεται επιμονή και υπομονή από τον ασθενή. Είναι καλό να ξεκινά άμεσα, πριν την επέκταση του μύκητα, και οι οδηγίες να δίνονται από δερματολόγο με γνώμονα την καταλληλότερη αγωγή για την κάθε περίπτωση.
Η επίσκεψη στον δερματολόγο είναι σημαντική αρχικά για να τεθεί η διάγνωση. Πολλές παθήσεις επηρεάζουν τα νύχια κάνοντας ορισμένες φορές δυσκολότερη την επιβεβαίωση της μυκητίασης. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ζητηθούν επιπλέον εξετάσεις όπως η καλλιέργεια. Αναλόγως του αποτελέσματος θα δοθεί η κατάλληλη αγωγή, τοπική, από του στόματος ή συνδυασμός των δύο.
Σε ασθενείς με συννοσηρότητες που σχετίζονται με κακή κυκλοφορία, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και η περιφερική αγγειοπάθεια ή σε περιπτώσεις ανοσοκαταστολής που η άμυνα του οργανισμού δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τον μύκητα, χρειάζεται άμεση και στενή παρακολούθηση από δερματολόγο για την πρόληψη εμφάνισης σοβαρών επιπλοκών.
Οι τοπικές θεραπείες για την ονυχομυκητίαση περιλαμβάνουν δραστικές ουσίες όπως η αμορολφίνη, η κυκλοπιροξολαμίνη ή η μικοναζόλη σε μορφή βάμματος ή λάκας. Αναλόγως του σκευάσματος μπορεί να εφαρμοστεί καθημερινά ή 2 φορές την εβδομάδα. Η τοπική αγωγή δίνεται ως μονοθεραπεία σε σχετικά ήπιες περιπτώσεις ενώ για σοβαρότερες καταστάσεις χρειάζεται και συμπληρωματικά αγωγή από το στόμα. Για να θεωρηθεί αποτελεσματική μια τοπική θεραπεία χρειάζεται τουλάχιστον 6 μήνες εφαρμογής του φαρμάκου. Η συμμόρφωση του ασθενούς στην τήρηση των οδηγιών και στη παραπάνω χρονική διάρκεια της αγωγής είναι πολύ σημαντικοί παράγοντες που συμβάλλουν καθοριστικά στην επιτυχία της αγωγής.
Η πιο αποτελεσματική θεραπεία για την ονυχομυκητίαση που συνδέεται με τα μεγαλύτερα ποσοστά ίασης είναι η από του στόματος αγωγή. Ως φάρμακο εκλογής για του μύκητες που ανήκουν στα δερματόφυτα είναι η τερμπιναφίνη ενώ μια επίσης αποτελεσματική εναλλακτική είναι η ιτρακοναζόλη ή η φλουκοναζόλη. Επειδή τα φάρμακα είναι ηπατοτοξικά και μεταβολίζονται στο ήπαρ, πρέπει να γίνεται παρακολούθηση της ηπατικής λειτουργίας μέσω εργαστηριακών εξετάσεων ανά περιόδους καθ’όλη τη διάρκεια της συστηματικής αγωγής με τα παραπάνω φάρμακα.
Η από του στόματος αγωγή των αντιμυκητιασικών φαρμάκων είναι χρήσιμη σε μερικές από τις ακόλουθες περιπτώσεις:
Πέραν της φαρμακευτικής αγωγής, υπάρχει και η επιλογή θεραπείας με θερμικά και μη-θερμικά λέιζερ για την αντιμετώπισης της ονυχομυκητίασης. Το μεγάλο τους πλεονέκτημα είναι η ασφάλεια για τον ασθενή καθώς πρόκειται για μη–επεμβατικές μεθόδους που δεν επιβαρύνουν τον οργανισμό, ειδικά σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη εναλλακτική σε περιπτώσεις ασθενών που δεν θέλουν ή δεν μπορούν να λάβουν φαρμακευτική αγωγή λόγω πιθανής αλληλεπίδρασης με άλλα φάρμακα που λαμβάνουν.
Τις περισσότερες φορές οι θεραπείες με λέιζερ χρησιμοποιούνται συνδυαστικά με τοπική ή συστηματική αγωγή, ειδικά αν πρόκειται για εκτεταμένες μορφές μυκητίασης. Τα τελευταία χρόνια όμως όλο και περισσότεροι ασθενείς επιλέγουν τα λέιζερ ως μονοθεραπεία με κύριους εκπροσώπους το Nd:YAG και το Lunula laser.
Το Nd:YAG λέιζερ είναι μια από τις συχνότερα χρησιμοποιούμενες θεραπείες της κατηγορίας του. Δρα μέσω της θερμικής καταστροφής του μύκητα χωρίς να επηρεάζει τους γειτονικούς ιστούς. Αναλόγως του αριθμού των προσβεβλημένων νυχιών, η διάρκεια της συνεδρίας είναι περίπου 10-15 λεπτά και απαιτούνται κατά μέσο όρο 5-8 συνεδρίες με συχνότητα μία φορά ανά 3 ή 4 εβδομάδες.
Μια τελείως ανώδυνη εναλλακτική είναι το Lunula laser, ένα μη-θερμικό λέιζερ που χρησιμοποιεί δύο μήκη κύματος, το ιώδες για την καταστροφή του μύκητα, και το κόκκινο για την αύξηση της αιμάτωσης και την αποκατάσταση του νυχιού. Η κάθε συνεδρία διαρκεί 12 λεπτά ανεξαρτήτως του αριθμού των προσβεβλημένων νυχιών αφού εφαρμόζεται ταυτόχρονα σε όλα τα δάχτυλα κάθε άκρου. Συνήθως χρειάζονται 4-6 συνεδρίες, μία φορά την εβδομάδα.
Οι περισσότερες μυκητιάσεις νυχιών αφορούν τα κάτω άκρα και σχετίζονται με τα κλειστά παπούτσια. Συστήνεται η εφαρμογή ειδικής αντιμυκητιασικής πούδρας ή σπρέι σε καθημερινή βάση για μείωση της εφίδρωσης. Τα κλειστά παπούτσια είναι καλό να αερίζονται 1-2 ημέρες πριν ξαναφορεθούν και να μην είναι από υλικά που αυξάνουν τη θερμότητα και επομένως την υγρασία. Οι κάλτσες πρέπει επίσης να είναι από υφάσματα που απορροφούν τον ιδρώτα, όπως το βαμβάκι, και να πλένονται σε υψηλή θερμοκρασία.
Μετά το μπάνιο στεγνώνουμε καλά τα μεσοδακτύλια διαστήματα των ποδιών ειδικά πριν φορέσουμε κάλτσες και κλειστά παπούτσια. Επίσης, προσέχουμε πάντα να κόβουμε τα νύχια χωρίς να τραυματίζουμε το δέρμα γύρω από αυτά δημιουργώντας πύλη εισόδου για τους μύκητες. Σημαντικό επίσης να μην κυκλοφορούμε ποτέ χωρίς παντόφλες ή σαγιονάρες σε κοινόχρηστους χώρους όπως αποδυτήρια και πισίνες.
Όσον αφορά το βάψιμο των νυχιών, ένα σημαντικό προληπτικό μέτρο αποφυγής ανάπτυξης υγρασίας είναι να υπάρχει ένα μεσοδιάστημα χωρίς βερνίκια, gel ή ακρυλικά για περίπου 1-2 εβδομάδες, για κάθε 2-3 εβδομάδες που είναι βαμμένα τα νύχια. Επίσης, είναι καλό να αποφεύγεται η χρήση κοινόχρηστων εργαλείων περιποίησης των νυχιών λόγω κινδύνου μετάδοσης μυκητίασης ή άλλων δερματικών παθήσεων από άλλα άτομα.
Η μυκητίαση στα νύχια των χεριών ή των ποδιών αποτελεί μια σημαντική κλινική οντότητα τόσο στο αισθητικό όσο και στο ιατρικό κομμάτι. Χρειάζεται έγκαιρη διάγνωση για την έναρξη της καταλληλότερης θεραπευτικής αγωγής. Επικοινωνήστε μαζί μας για μια ολοκληρωμένη αντιμετώπιση με γνώμονα την υγεία των νυχιών σας.
