Menu
Η μολυσματική τέρμινθος είναι μια καλοήθης ιογενής λοίμωξη του δέρματος, αρκετά συχνή, που εμφανίζεται συνήθως σε παιδιά αλλά μπορεί να προσβάλλει και οποιαδήποτε ηλικία.
Υπεύθυνος ιός για την μολυσματική τέρμινθο είναι ο Molluscum Contagiosum Virus (MCV), που ανήκει στην οικογένεια των Poxviridae. Ο MCV έχει διάφορους υποτύπους, με 4 από αυτούς να έχουν ενοχοποιηθεί για την μολυσματική τέρμινθο.
Η μόνη κλινική εκδήλωση της μολυσματικής τερμίνθου είναι τα δερματικά οζίδια. Είναι λεία, με χρώμα ρόδινο και πολλές φορές δίνουν την εντύπωση ότι γυαλίζουν. Το χαρακτηριστικό τους είναι το ομφαλωτό τους κέντρο, δηλαδή ένα μικρό σημείο κεντρικά που φαίνεται σαν να κάνει μια μικρή εμβάθυνση. Στα αρχικά στάδια της λοίμωξης το μέγεθός του είναι μικρό (2-5 mm) αλλά όσο παραμένουν στον οργανισμό μπορεί να μεγαλώσουν περισσότερο (10-14 mm). Στην πλειονότητα των ασθενών οι βλάβες είναι ασυμπτωματικές με εξαίρεση ορισμένες περιπτώσεις που μπορεί να εμφανίσουν ήπιο κνησμό. Επί τραυματισμού τους, μπορεί να προκληθεί δευτερογενής φλεγμονή.
Η μολυσματική τέρμινθος είναι μια ιογενής λοίμωξη με γρήγορη εξάπλωση κυρίως λόγω του τρόπου μετάδοσής της. Έχει παρατηρηθεί ότι εμφανίζεται κυρίως στις εξής ομάδες πληθυσμού:
Συνήθης θέση προσβολής στις μικρότερες ηλικίες είναι στον κορμό, στο πρόσωπο, στα χέρια και στα πόδια. Στους ενήλικες μπορεί να εμφανιστούν στη γεννητική περιοχή (όταν η λοίμωξη είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενη) αλλά και στην κοιλιά και στους μηρούς. Οι βλάβες μπορεί να είναι μεμονωμένες ή πολλές μαζί χωρίς να μπορούμε να γνωρίζουμε μετά από πόσο διάστημα από την εμφάνισή τους θα αυξηθούν σε αριθμό. Σε περιπτώσεις ασθενών με ανοσοκαταστολή μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερες σε μέγεθος και να εμφανίζονται σε πιο άτυπα σημεία όπως για παράδειγμα στα νύχια ή στα πέλματα.
Έχει ιδιαίτερη σημασία να γνωρίζουμε τους τρόπους μετάδοσης της μολυσματικής τερμίνθου καθώς είναι μια ιογενής λοίμωξη εξαιρετικά μεταδοτική με έντονα ρυθμό πολλαπλασιασμού στα άτομα που εκδηλώνεται.
Ο πιο κοινός τρόπος μετάδοσης ιδίως στα παιδιά, όταν οι βλάβη του ατόμου με μολυσματική τέρμινθο έρθει σε επαφή με το δέρμα ενός άλλου ατόμου που δεν έχει την λοίμωξη. Συμβαίνει αρκετά συχνά σε σχολεία, παιδικούς σταθμούς, πισίνες και παιδικές χαρές.
Αφορά τα σεξουαλικώς ενεργά άτομα με συνήθη εντόπιση των βλαβών να είναι στην γεννητική περιοχή, στην περιπρωκτική περιοχή ή γύρω από αυτές (π.χ. χαμηλά στην κοιλιά ή στην έσω επιφάνεια των μηρών). Λόγω της τριχοφυΐας που παρουσιάζουν συχνά αυτά τα σημεία είναι εύκολο να διαφύγουν της προσοχής και να γίνουν αντιληπτές όταν θα έχουν ήδη εξαπλωθεί σε άλλα σημεία ή όταν θα έχουν αυξηθεί σε αριθμό.
Με τον όρο αυτοενοφθαλμισμό εννοούμε ότι το ίδιο το άτομο μπορεί να μεταφέρει τις βλάβες του ιού από το σημείο του σώματος που πάσχει σε ένα άλλο που είναι υγιές. Είναι συχνό αίτιο εμφάνισης πολυάριθμων βλαβών σε ένα άτομο. Με την ίδια λογική, η μετάδοση μπορεί να γίνει και με την απλή επαφή με αντικείμενα που φέρουν τον ιό όπως κλινοσκεπάσματα, παιχνίδια, ρούχα κλπ. καθώς ο ιός λόγω της ανθεκτικότητάς του μπορεί να επιβιώνει σε αντικείμενα ικανό χρονικό διάστημα για να μεταδοθεί η λοίμωξη.
Η μολυσματική τέρμινθος μπορεί να μεταδοθεί κατά τον φυσιολογικό τοκετό σε περίπτωση που το νεογνό έρθει σε επαφή με βλάβες στην γεννητική περιοχή της μητέρας. Το νεογνό σε περίπτωση λοίμωξης θα εμφανίσει τις βλάβες τους πρώτους μήνες μετά την γέννηση. Η καισαρική τομή μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο μετάδοσης, αλλά δεν τον εξαλείφει, και συνιστάται στην περίπτωση που η έγκυος έχει πολλαπλές βλάβες στην γεννητική περιοχή.
Η μολυσματική τέρμινθος διαγιγνώσκεται συνήθως από την χαρακτηριστική της εικόνα και εντόπιση. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που η διαφοροδιάγνωση από άλλες δερματοπάθειες είναι δυσκολότερη και απαιτείται επιπλέον έλεγχος για να τεθεί η διάγνωση.
Οι βλάβες της μολυσματικής τερμίνθου είναι συνήθως μικρά οζίδια, στρογγυλά που μπορεί να είναι διάσπαρτα στο σώμα. Είναι ροζ, κοκκινωπά, λευκωπά ή στο χρώμα του δέρματος. Το πιο χαρακτηριστικό τους γνώρισμα είναι μια μικρή κοιλότητα στο κέντρο τους, είναι δηλαδή ομφαλωτά.
Μερικές από τις πιο κοινές δερματοπάθειες που μπορεί να έχουν παρόμοια κλινική εικόνα με την μολυσματική τέρμινθο είναι οι μυρμηγκιές, τα θηλώματα, η θυλακίτιδα και τα κονδυλώματα. Η δερματοσκόπηση των βλαβών και η λήψη ενός καλού ιστορικού βοηθούν στην διάγνωση. Σε πιο αμφίβολες περιπτώσεις ή σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς που οι βλάβες δεν έχουν την τυπική εικόνα του ιού η λήψη βιοψίας θα επιβεβαιώσει τη διάγνωση μέσω της εύρεσης χαρακτηριστικών δομών του ιού στα κύτταρα της επιδερμίδας.
Από τη στιγμή που το άτομο ήρθε σε επαφή με τον ιό, η βλάβη εμφανίζεται σε διάστημα 2-24 εβδομάδων οπότε είναι δύσκολο ορισμένες φορές να προσδιοριστεί η αιτία της μόλυνσης. Η μολυσματική τέρμινθος μπορεί να είναι αυτοπεριοριζόμενη σε ορισμένους ασθενείς, δηλαδή να υποχωρήσει αυτόματα, χωρίς όμως να μπορούμε να προσδιορίσουμε το πότε θα συμβεί αυτό. Ενδέχεται να χρειαστεί από μερικούς μήνες έως και 2 χρόνια, κάτι που συμβαίνει κυρίως λόγω του αυτοενοφθαλμισμού, της εξάπλωσης δηλαδή του ιού σε υγιή σημεία του σώματος μέσω για παράδειγμα του ξυσίματος. Κάθε βλάβη μπορεί να έχει διάρκεια ζωής περίπου 2 μήνες πριν υποχωρήσει, αλλά στο μεσοδιάστημα μπορεί να έχουν βγει αρκετές καινούργιες κάνοντας δυσκολότερη την πλήρη ίαση.
Παρότι πρόκειται για μια αυτοπεριοριζόμενη λοίμωξη, η θεραπεία συνιστάται για να επιταχυνθεί η πλήρης αποδρομή της και να μειωθεί ο κίνδυνος εξάπλωσής της τόσο στον ίδιο τον ασθενή όσο και σε άλλα άτομα.
Σε περιπτώσεις που τα άτομα είναι υγιή, χωρίς συνοδά νοσήματα, και οι βλάβες είναι λίγες, η νόσος θα μπορούσε να αφεθεί χωρίς θεραπεία και να περιμένουμε την αυτόματη ίασή της. Αν όμως οι βλάβες είναι εκτεταμένες, ο κίνδυνος μετάδοσης είναι αυξημένος (π.χ. σε βλάβες στην γεννητική περιοχή ή στα χέρια) ή ο ασθενής προτιμάει την άμεση αφαίρεσή τους, προχωράμε σε μια από τις παρακάτω θεραπευτικές επιλογές.
Ιδανική μέθοδος για λίγες βλάβες, γίνεται μέσω ενός ειδικού εργαλείου και μπορεί να εφαρμοστεί τοπική αναισθησία όπου απαιτείται. Η διαδικασία είναι γρήγορη οπότε ο πόνος είναι ήπιος και τις περισσότερες φορές διαχειρίσιμος. Η εμφάνιση ουλής μετά από τη συγκεκριμένη θεραπεία είναι σπάνια.
Χρησιμοποιείται υγρό άζωτο που προκαλεί έγκαυμα από ψύξη απομακρύνοντας τις βλάβες. Είναι γρήγορη διαδικασία αλλά υπάρχει περίπτωση να έχει δύσκολη αποθεραπεία με δημιουργία φουσκάλας και πόνου. Υπάρχει επίσης πιθανότητα να υπάρξουν παροδικές αλλαγές στον τόνο του δέρματος (υπερμελάγχρωση ή υπομελάγχρωση) ή ακόμη και να σχηματιστούν ουλές μετά την υποχώρηση των βλαβών.
Το laser αποτελεί εξαιρετική επιλογή, με καλά αποτελέσματα και συνήθως πρώτη επιλογή στα παιδιά καθώς είναι καλύτερα ανεκτό συγκριτικά με τις παραπάνω θεραπείες. Η διαθερμοπηξία έχει παρόμοια λογική με το laser αλλά υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος να αφήσει ουλή στη θέση της βλάβης και γι αυτό συνήθως δεν προτιμάται από τους ασθενείς.
Υπάρχουν πολλές επιλογές τοπικής φαρμακευτικής αγωγής μερικές από τις οποίες είναι:
Πρόκειται για ένα νέο τοπικό αντιικό φάρμακο που δρα μέσω της απελευθέρωση μονοξείδιο του αζώτου (NO). Έχει αντιική και ανοσοτροποποιητική δράση αναστέλλοντας τον πολλαπλασιασμό του ιού και ενισχύοντας την άμυνα του οργανισμού. Στις ΗΠΑ έλαβε έγκριση από τον FDA το 2024 για την θεραπεία μολυσματικής τερμίνθου σε ενήλικες και παιδιά από 1 έτους και άνω.
Θεωρητικά η μολυσματική τέρμινθος είναι μια ήπια ιογενής λοίμωξη που με τις σωστές οδηγίες και την έγκαιρη θεραπεία εξαλείφεται από τον οργανισμό. Υπάρχουν όμως ορισμένες συνθήκες που μπορεί να οδηγήσουν σε επιπλοκές που είναι καλό να γίνουν άμεσα αντιληπτές.
Η συνηθέστερη επιπλοκή με συχνότερο αίτιο εμφάνισης το ξύσιμο ή γενικώς τον τραυματισμό των βλαβών είναι η δευτερογενής επιμόλυνση της βλάβης. Προκαλείται λύση της συνέχειας του επιδερμιδικού φραγμού με αποτέλεσμα να δημιουργείται πύλη εισόδου για μικρόβια όπως ο σταφυλόκοκκος. Στο σημείο τοπικά εμφανίζεται ερυθρότητα, πόνος, οίδημα και σε ορισμένες περιπτώσεις εκροή πύου.
Σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών, κυρίως παιδιά με ιστορικό ατοπικής δερματίτιδας, μπορεί να αναπτυχθεί μια φλεγμονώδης αντίδραση γύρω από τις βλάβες με τη μορφή δερματίτιδας. Η δερματίτιδα συχνά συνοδεύεται από κνησμό αυξάνοντας τον κίνδυνο μεταφοράς των βλαβών και στα υγιή σημεία του δέρματος.
Σε ανοσοκατασταλμένα άτομα η νόσος μπορεί να εμφανιστεί με άτυπη κλινική εικόνα. Οι βλάβες να είναι αρκετά μεγαλύτερες και περισσότερες σε αριθμό. Μπορεί να είναι συρρέουσες και να εμφανιστούν σε πιο ασυνήθιστες θέσεις συγκριτικά με τους υγιείς ασθενείς με μολυσματική τέρμινθο (για παράδειγμα στο τριχωτό κεφαλής). Επιπλέον, η διαχείρισή τους είναι δυσκολότερη καθώς οι βλάβες είναι ανθεκτικές στις περισσότερες θεραπείες.
Για νοσήματα όπως η μολυσματική τέρμινθος που μεταδίδονται αρκετά εύκολα, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην πρόληψη προς αποφυγή εξάπλωσής της τόσο σε άλλα άτομα όσο και στις υγιείς περιοχές του ίδιου του ασθενούς.
Τα άτομα με μολυσματική τέρμινθο είναι σωστό να πλένουν τα χέρια τους αμέσως μόλις έχουν ακουμπήσει τις βλάβες. Αν αυτό δεν είναι εφικτό μπορούν να χρησιμοποιήσουν αντισηπτικό χεριών. Επίσης είναι καλό να αποφεύγουν να χρησιμοποιούν μπάνιο που είναι κοινό και για άλλα άτομα. Οι κοινές επιφάνειες που έχουν έρθει σε επαφή με τις βλάβες πρέπει να καθαρίζονται άμεσα και τα κλινοσκεπάσματα να πλένονται σε υψηλές θερμοκρασίες.
Ιδανικά δεν πρέπει τα άτομα που έχουν μολυσματική τέρμινθο να μοιράζονται τα προσωπικά τους αντικείμενα με άλλα άτομα, όπως πετσέτες, ξυραφάκια και ρούχα γιατί ο ιός επιβιώνει στα αντικείμενα για αρκετό χρονικό διάστημα, ικανό για να μεταδοθεί σε άλλο άτομο.
Σε κοινόχρηστους χώρους όπως για παράδειγμα πισίνες και γυμναστήρια είναι εύκολη η μετάδοση του ιού ειδικά αν το δέρμα στο σημείο που υπάρχουν βλάβες ακουμπάει σε κοινές επιφάνειες. Μια προσωρινή λύση μέχρι την οριστική θεραπεία της μολυσματικής τερμίνθου είναι να καλύπτονται οι βλάβες με απλά επιθέματα ή με τον κατάλληλο ρουχισμό.
Η συμβολή του δερματολόγου στην μολυσματική τέρμινθο είναι ιδιαιτέρως σημαντική ειδικά στις εξής περιπτώσεις:
Η σωστή και έγκαιρη διάγνωση της μολυσματικής τερμίνθου είναι καθοριστική για την γρηγορότερη αποδρομή της νόσου και την πρόληψη μετάδοσής της. Στοχεύουμε στην εξατομικευμένη αντιμετώπιση με γνώμονα την καλύτερη δυνατή λύση για τον ασθενή μας. Είμαστε στην διάθεσή σας για οποιαδήποτε απορία σχετικά με τη διάγνωση, την θεραπεία ή την πρόληψη της μολυσματικής τερμίνθου.
